ഒരു കടൽ വറ്റി മരുഭൂമിയായി മാറി. ഒരിക്കൽ മധ്യേഷ്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപ്പുവെള്ള തടാകമായിരുന്ന ആറൽ കടൽ (ARAL SEA) അമ്പത് വർഷം കൊണ്ടാണ് തരിശു ഭൂമിയായി മാറിയത്. വടക്ക് കസാക്കിസ്ഥാനും തെക്ക് ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനും തമ്മിലുള്ള അതിർത്തികളിൽ വ്യാപിച്ചു കിടന്നിരുന്ന കടൽ എന്നെന്നേക്കുമായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഒരിക്കൽ ലോകത്തിലെ നാലാമത്തെ വലിയ ശുദ്ധജല തടാകമായിരുന്നു ആറൽ. 1960 കളുടെ തുടക്കം മുതലാണ് കടൽ വറ്റുവാൻ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഒരുകാലത്ത് 40 മീറ്റർ ആഴമുള്ള ശുദ്ധജല തടാകം മത്സ്യ സമ്പന്നമായിരുന്നു. കടലിന്റെ തീരങ്ങളിൽ താമസിച്ചിരുന്ന മനുഷ്യരുടെ പ്രധാന വരുമാനം മത്സ്യബന്ധനമായിരുന്നു.കടൽ മരുഭൂമിയായതോടെ സ്വന്തം നാട് വിട്ട് അവർ മറ്റിടങ്ങളിലേക്ക് പോയി.ആറൽ കടൽ ഇപ്പോൾ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ജലാശയങ്ങളായി വേർപിരിഞ്ഞ് ഒഴുകുന്നുണ്ട്.മുമ്പ് 68,000 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ആറൽ കടലിൻ്റെ നാശം 1960-കളോടെയാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്, 2010 ആയപ്പോഴേക്കും കടൽ പൂർണ്ണമായും വറ്റിവരണ്ടു.
ഒരു കടൽ എങ്ങനെയാണ് വറ്റിയത് എന്ന് എല്ലാവർക്കും തോന്നാവുന്ന ചോദ്യം തന്നെയാണ്. ആറൽ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം “ദ്വീപുകളുടെ കടൽ” എന്നാണ്. ഏകദേശം 1100 ദ്വീപുകൾ കടലിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അമു ദര്യയും, സിർ ദര്യയും എന്നീ രണ്ടു നദികൾ ചേർന്നാണ് ആറൽ കടലിന്റെ ജലനിരപ്പ് നിലനിർത്തിയിരുന്നത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ്റെ ഭാഗമായിരുന്ന കസാക്കിസ്ഥാൻ, ഉസ്ബക്കിസ്ഥാൻ, തുർക്മെനിസ്ഥാൻ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ധാന്യത്തിന്റെയും പരുത്തിയുടെയും കൃഷിക്കായി വലിയ അളവിൽ കടലിൽ നിന്നും വെള്ളം ശേഖരിക്കുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ അത് ഒരു പരിധിക്കപ്പുറമായിരുന്നു. കൃഷിക്കായി വിവിധ ജലസേചന പദ്ധതികൾ നിർമ്മിച്ചു. സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പരുത്തി ഉത്പാദകരാകുവാൻ വേണ്ടിയുള്ള മത്സരത്തിലായിരുന്നു അന്ന്. കൃഷി പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും കൂടുതൽ നന്നായി മുന്നോട്ടുപോയി. പക്ഷെ ആറൽ പതുക്കെ വറ്റി തുടങ്ങി. വെറും പത്ത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ കടൽ വൻ തോതിൽ ചുരുങ്ങാൻ തുടങ്ങി. 1980-ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, രണ്ട് വലിയ നദികളും വറ്റിവരണ്ടു. ജലത്തിൻ്റെ തീവ്രമായ ബാഷ്പീകരണം കാരണം ആറൽ കടൽ പെട്ടെന്ന് ചുരുങ്ങാൻ തുടങ്ങി. 1992 ആയപ്പോഴേക്കും ആറൽ കടലിൻ്റെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുടെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണം ഏകദേശം 13,000 ചതുരശ്ര മൈൽ ആയി ചുരുങ്ങി, ഉപരിതല നിരപ്പ് ഏകദേശം 50 അടിയായി കുറഞ്ഞു.
ജലനിരപ്പ് കുറയുന്നതിനാൽ ജലത്തിൻ്റെ ലവണാംശം വർദ്ധിക്കുന്നു.ഇത് കടലിലെ മത്സ്യങ്ങളുടെയും മറ്റു ജലജീവികളുടെയും നിലനിൽപ്പിനെ തന്നെ ബാധിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. പതിയെ മത്സ്യസമ്പത്ത് ഇല്ലാതെയായി. കടൽ രാസകീടനാശിനികൾ കലർന്നു മലിനമാകാൻ തുടങ്ങിയതോടെ കടലിനെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ജീവജാലകങ്ങൾ ചത്തൊടുങ്ങി. ജലത്തിലെ വിഷാംശം വർധിച്ചതോടെ പ്രദേശവാസികൾക്ക് പല രോഗങ്ങളും പിടിപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. വാസയോഗ്യമല്ലാത്ത തരത്തിൽ നിന്നും ജനങ്ങൾ ദൂരദേശങ്ങളിൽ പലായനം ചെയ്തു. ഒരു കാലത്ത് സമൃദ്ധിയുടെ നാട് പിന്നെ ജീവനു തന്നെ ആപത്തായി മാറി. 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ പിരിച്ചുവിട്ടതോടു കൂടി കടലിനെ സംരക്ഷിക്കുവാനുള്ള പല നടപടികളും സർക്കാരുകൾ സ്വീകരിച്ചു എങ്കിലും ഒന്നും ഫലം കണ്ടില്ല. നിലവിൽ ആറൽ കടലിന്റെ 10 ശതമാനം മാത്രമാണ് ജലാംശം ഉള്ളത്. കടലിന്റെ ബാക്കി ഭാഗങ്ങൾ മുഴുവൻ തീർത്തും തരിശു ഭൂമിയായി മാറി.
യുഎൻ സെക്രട്ടറി ജനറൽ ബാൻ കി മൂൺ, 2011-ൽ സന്ദർശിച്ച ശേഷം”ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും മോശമായ പാരിസ്ഥിതിക ദുരന്തങ്ങളിലൊന്ന്” എന്നാണ് ആറൽ കടലിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ആറൽ കടലിൻ്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണം സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ്റെ അത്യാഗ്രഹമായിരുന്നു. വ്യവസായിക ലാഭം മാത്രം ലക്ഷ്യം വച്ച് ഒരു കടലിനെ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്നും തന്നെ ഇല്ലാതെയാക്കി. ആറൽ കടൽ വ്യവസായവൽക്കരണത്തിൻ്റെയും ചൂഷണത്തിൻ്റെയും വേദനിപ്പിക്കുന്ന പ്രതീകമാണ്.
Summary: The Aral Sea, once the fourth-largest lake in the world, has almost completely dried up over the past five decades. The disaster began in the 1960s when rivers feeding the sea were diverted by the Soviet Union for large-scale cotton irrigation projects.
