ഭൂമി അതിന്റെ നിലനിൽപ്പിനായുള്ള അപായ സൂചനകൾ തുടർച്ചയായി നൽകിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ഇന്ന് (ജൂൺ 5) ആഗോളസമൂഹം ലോക പരിസ്ഥിതി ദിനമായി ആചരിക്കുന്നു (World Environment Day). ഉയരുന്ന സമുദ്രനിരപ്പ്, കാട്ടുതീ, കടുത്ത ഉഷ്ണതരംഗങ്ങൾ, ഉരുകുന്ന ഹിമാനികൾ എന്നിവയിലൂടെ പ്രകൃതി മനുഷ്യന് കർശനമായ മുന്നറിയിപ്പുകളാണ് നൽകുന്നത്. ആഗോളതാപനം 1.5°C എന്ന പരിധിയിൽ നിയന്ത്രിക്കുമെന്ന് നാം പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും, ആ നിർണ്ണായക അതിർവരമ്പുകൾ പലതും ഇതിനോടകം തന്നെ ലംഘിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി കേൾക്കുന്ന ഈ പാരിസ്ഥിതിക മുന്നറിയിപ്പുകളെ കേവലം ബഹളങ്ങൾക്കിടയിൽ തള്ളിക്കളഞ്ഞതിന്റെ ദുരന്തഫലങ്ങളാണ് ലോകം ഇപ്പോൾ അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.
എന്നിരുന്നാലും, ഈ പ്രതിസന്ധികൾക്കിടയിലും പ്രത്യാശയുടെ പുതിയ സൂചനകൾ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളിൽ നിന്ന് ഉയരുന്നുണ്ട്. കെട്ടിടങ്ങളുടെ മേൽക്കൂരകളിൽ വ്യാപിക്കുന്ന സോളാർ പാനലുകൾ, ചക്രവാളങ്ങളിൽ നിരന്നുനിൽക്കുന്ന വിൻഡ് ടർബൈനുകൾ, പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഹരിത നഗരങ്ങൾ, വനവൽക്കരണ പദ്ധതികൾ എന്നിവ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിനെതിരെയുള്ള ആഗോള പോരാട്ടത്തിന് കരുത്തുപകരുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പരിസ്ഥിതി പ്രോഗ്രാമിന്റെ (UNEP) നേതൃത്വത്തിൽ നടക്കുന്ന ഈ വർഷത്തെ ആഗോള കാമ്പയിൻ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിൽ തന്നെയാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. ‘നൗ ഫോർ ക്ലൈമറ്റ്’ (#NowForClimate) എന്ന ആഹ്വാനത്തിലൂടെ ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ നാമെല്ലാവരും ഉടനടി മുന്നിട്ടിറങ്ങേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് ഈ ദിനം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്.
ആഗോള വേദിയായി അസർബൈജാൻ; ഹരിത വികസനത്തിൽ പുതിയ മാതൃക
2026-ലെ ലോക പരിസ്ഥിതി ദിനത്തിന്റെ ആഗോള ആഘോഷങ്ങൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നത് ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ സിൽക്ക് റൂട്ടിന്റെ കേന്ദ്രവും കിഴക്കിന്റെയും പടിഞ്ഞാറിന്റെയും സംഗമഭൂമിയുമായ അസർബൈജാൻ റിപ്പബ്ലിക്കാണ്. തലസ്ഥാനമായ ബാക്കുവിലാണ് പ്രധാന ഔദ്യോഗിക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപോഷ്ണമേഖലാ വനങ്ങൾ മുതൽ ആൽപൈൻ ആവാസവ്യവസ്ഥകൾ വരെയുള്ള എട്ടോളം വൈവിധ്യമാർന്ന കാലാവസ്ഥാ മേഖലകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അസർബൈജാൻ, അതിന്റെ സമ്പന്നമായ ജൈവവൈവിധ്യ സംരക്ഷണത്തിനും ഹരിത വികസനത്തിനും വലിയ പ്രാധാന്യമാണ് നൽകുന്നത്. പാരീസ് ഉടമ്പടിയുടെ ഭാഗമായി 1990-ലെ നിലവാരത്തിൽ നിന്ന് 2035-ഓടെ കാർബൺ ഉദ്വമനം 40% കുറയ്ക്കുമെന്നും, 2030-ഓടെ രാജ്യത്തെ പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ ഉൽപ്പാദനം 30% ആയി ഉയർത്തുമെന്നും അസർബൈജാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇതിന്റെ ഭാഗമായി 230 മെഗാവാട്ടിന്റെ ഗരാദാഗ് സോളാർ പ്ലാന്റും 240 മെഗാവാട്ടിന്റെ ഖിസി-അബ്ഷെറോൺ വിൻഡ് ഫാമും രാജ്യം യാഥാർത്ഥ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. തലസ്ഥാനമായ ബാക്കുവിൽ പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ ഇലക്ട്രിക് ബസുകളും സ്മാർട്ട് സിറ്റി സംവിധാനങ്ങളും വികസിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ഗരബാഗ്, കിഴക്കൻ സാംഗേസൂർ മേഖലകളെ സമ്പൂർണ്ണ ‘സീറോ-എമിഷൻ’ മേഖലകളാക്കി മാറ്റുകയാണ്. കൂടാതെ, പ്ലാസ്റ്റിക് മലിനീകരണത്തിനെതിരെ 2019 മുതൽ കർശനമായ നിയമനിർമ്മാണം നടത്തിയ രാജ്യം, 15 മൈക്രോണിൽ താഴെയുള്ള സിംഗിൾ യൂസ് പ്ലാസ്റ്റിക്കുകളും പോളിത്തീൻ ബാഗുകളും പൂർണ്ണമായി നിരോധിച്ചു. കോപ്29 (COP29) അന്താരാഷ്ട്ര കാലാവസ്ഥാ ഉച്ചകോടിയുടെ വിജയകരമായ നടത്തിപ്പിന് പിന്നാലെ, ‘ഇൻസ്പയേർഡ് ബൈ നേച്ചർ. ഫോർ ക്ലൈമറ്റ്. ഫോർ അവർ ഫ്യൂച്ചർ’ എന്ന പ്രമേയവുമായാണ് അസർബൈജാൻ ഈ പരിസ്ഥിതി ദിനത്തെ നയിക്കുന്നത്. യുനെസ്കോ പൈതൃക പട്ടികയിലുള്ള ഹിർകാനിയൻ വനങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവും കാസ്പിയൻ കടലിലെ പാരിസ്ഥിതിക പുനരുദ്ധാരണവും ഇതിന്റെ ഭാഗമായി നടക്കുന്നു.
ഇന്ത്യൻ എൻജിഒകളുടെ ഇടപെടലുകളും അക്ഷയപാത്രയുടെ ഹരിത അടുക്കളകളും
1972-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ ജൂൺ 5 ലോക പരിസ്ഥിതി ദിനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചതു മുതൽ നൂറിലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ ഈ ദിനം വിപുലമായി ആഘോഷിച്ചുവരുന്നു. ഭാരതത്തിലും ഈ ദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് വിപുലമായ പരിപാടികളാണ് ആസൂത്രണം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ (NGOs) ഈ ദിവസം വൻതോതിലുള്ള വൃക്ഷത്തൈ നടീൽ കാമ്പയിനുകൾ, ശുചീകരണ യജ്ഞങ്ങൾ, കടൽത്തീര ശുചീകരണം, വന്യജീവി സംരക്ഷണം എന്നിവ രാജ്യവ്യാപകമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. കേവലം ബോധവൽക്കരണത്തിനപ്പുറം പ്രായോഗികമായ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എങ്ങനെ സാധ്യമാക്കാം എന്നതിന് രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ സംഘടനയായ ‘ദി അക്ഷയപാത്ര ഫൗണ്ടേഷൻ’ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്.
പ്രതിദിനം 1.8 മില്യൺ കുട്ടികൾക്ക് സ്കൂൾ ഉച്ചഭക്ഷണം ഒരുക്കുന്ന അക്ഷയപാത്ര ഫൗണ്ടേഷൻ, തങ്ങളുടെ അടുക്കളകളിൽ പൂർണ്ണമായും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ സാങ്കേതികവിദ്യകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ലഖ്നൗ, വൃന്ദാവൻ, അഹമ്മദാബാദ്, സൂററ്റ്, വഡോദര ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ നഗരങ്ങളിലെ അടുക്കളകളിൽ അവശേഷിക്കുന്ന ഭക്ഷണവും പച്ചക്കറി അവശിഷ്ടങ്ങളും സംസ്കരിച്ച് ബയോഗ്യാസ് പ്ലാന്റുകൾ വഴിgreen fuel ആയി മാറ്റുന്നു. ഇത് പാചകത്തിനുള്ള ഇന്ധനമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ വൻതോതിൽ പ്രകൃതിവാതകവും വൈദ്യുതിയും ലാഭിക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ ഈ പ്ലാന്റുകളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ജൈവവളം രാസവളങ്ങൾക്ക് പകരമായി കൃഷിക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഹുബ്ബള്ളി, ജയ്പൂർ, ഉദയ്പൂർ തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രങ്ങളിലെ അടുക്കളകളിൽ സോളാർ പാനലുകൾ സ്ഥാപിച്ച് വൈദ്യുതി ഉപഭോഗം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിന് പുറമെ മലിനജല ശുദ്ധീകരണത്തിനായി റീഡ് ബെഡ് പ്ലാന്റുകളും റിവേഴ്സ് ഓസ്മോസിസ് സംവിധാനങ്ങളും ഇവർ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
വ്യക്തിഗത തലത്തിൽ കൂടുതൽ വൃക്ഷത്തൈകൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചും, പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന തുണിസഞ്ചികൾ ശീലമാക്കിയും, പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകളിലേക്ക് മാറിയും നമുക്കോരോരുത്തർക്കും ഈ പരിസ്ഥിതി ദിനത്തിൽ പങ്കാളികളാകാം. പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ഒരു ഔപചാരികതയല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ വരുംതലമുറയുടെ നിലനിൽപ്പിനായുള്ള അടിയന്തിര കടമയാണെന്ന് ഈ ദിനം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
