ദുബൈ: ആഗോള എണ്ണ-വാതക വ്യാപാരത്തിന് നിർണായകമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ കപ്പൽഗതാഗത പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാൻ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ പിന്തുണയോടെ ഒമാൻ പുതിയ പദ്ധതി ഇറാനുമുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചു ( Strait of Hormuz voluntary fee proposal). കടലിടുക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് നിർബന്ധിത നികുതി ഈടാക്കുന്നതിന് പകരം, നാവിഗേഷൻ സുരക്ഷ, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, രക്ഷാപ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി സ്വമേധയാ ഫീസ് നൽകുന്ന സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതാണ് നിർദേശത്തിലെ പ്രധാന ആശയം.
അമേരിക്ക-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള വ്യാപാരത്തിനും കപ്പൽഗതാഗതത്തിനും ഉണ്ടായ തടസ്സം അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ് ഒമാന്റെ നിർദേശത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇറാൻ കടലിടുക്കിന്റെ ഏക നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കില്ലെന്നും, കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് ഈടാക്കുന്ന തുക നിർബന്ധിതമാകില്ലെന്നും പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് അറിവുള്ള ഗൾഫ് മേഖലയിലെ ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥനും പാശ്ചാത്യ നയതന്ത്ര പ്രതിനിധിയും വ്യക്തമാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.
അതേസമയം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് ടോൾ അല്ലെങ്കിൽ ഫീസ് ഈടാക്കുന്ന ആശയത്തെ അമേരിക്ക വീണ്ടും തള്ളി. ഹോർമുസ് ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ജലപാതയാണെന്നും, ഇറാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനോ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താനോ അത് വിധേയമാകരുതെന്നും അമേരിക്കൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ വ്യക്തമാക്കി. നിലവിൽ ചർച്ചയിലുള്ള കരാറിൽ നിർബന്ധിത ഫീസിന് ഇടമുണ്ടാകില്ലെന്നും അവർ അറിയിച്ചു.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം ഒമാനുമായി ചേർന്ന് നിർവഹിക്കണമെന്നാണ് ഇറാന്റെ നിലപാട്. കടലിടുക്കിന്റെ മറുകര ഒമാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായതിനാൽ, കപ്പൽഗതാഗതം ഇരുരാജ്യങ്ങളും സംയുക്തമായി നിയന്ത്രിക്കണമെന്നാണ് ഇറാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. അതേസമയം, യുദ്ധത്തിന് മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന സാഹചര്യം പുനഃസ്ഥാപിച്ച് കപ്പലുകൾക്ക് യാതൊരു ഫീസുമില്ലാതെ സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കാൻ അനുവദിക്കണമെന്നാണ് വാഷിങ്ടണിന്റെ ആവശ്യം.
ഒമാന്റെ പുതിയ നിർദേശം ഏഷ്യയിലെ മലാക്ക കടലിടുക്കിൽ നിലവിലുള്ള മാതൃകയ്ക്ക് സമാനമാണെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്. ഇന്തോനേഷ്യ, മലേഷ്യ, സിംഗപ്പൂർ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ മലാക്ക കടലിടുക്കിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന കപ്പലുകളോട് നാവിഗേഷൻ സൗകര്യങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം, തിരച്ചിൽ-രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി സ്വമേധയാ സാമ്പത്തിക സംഭാവനകൾ നൽകാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്ന സംവിധാനമാണ് അവിടെ നിലവിലുള്ളത്.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയാണ് യുദ്ധത്തിന് മുമ്പ് ആഗോള എണ്ണയുടെയും ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെയും ഏകദേശം അഞ്ചിലൊന്ന് കടന്നുപോയിരുന്നത്. അതിനാൽ കടലിടുക്കിലെ സംഘർഷവും കപ്പൽഗതാഗത തടസ്സവും അന്താരാഷ്ട്ര ഊർജ വിപണിയെയും എണ്ണവിലയെയും വലിയ തോതിൽ ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇതിനിടെ, അമേരിക്ക ഇറാനെതിരായ വ്യോമാക്രമണങ്ങൾ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചതിനെത്തുടർന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര എണ്ണവിലയിൽ ഇടിവ് തുടരുകയാണ്. പുതിയ ചർച്ചകൾ വിജയിച്ചില്ലെങ്കിൽ ഇറാനെതിരായ ആക്രമണങ്ങൾ പുനരാരംഭിക്കുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പ് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് ആവർത്തിച്ചു. എന്നാൽ അമേരിക്കയുമായി പുതിയ ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടില്ലെന്നാണ് ഇറാന്റെ പ്രതികരണം. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ കപ്പൽഗതാഗത സ്വാതന്ത്ര്യവും സുരക്ഷയും ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള സഹകരണം ശക്തമാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാർ വീഡിയോ കോൺഫറൻസിലൂടെ ചർച്ച നടത്തി. ഒമാന്റെ പുതിയ നിർദേശം ഇറാനും അമേരിക്കയും അംഗീകരിക്കുമോയെന്നതാണ് ഇപ്പോൾ അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.
Summary: Oman has presented Iran with a Gulf-backed proposal to manage shipping through the Strait of Hormuz using a voluntary fee system. The plan aims to restore trade and maritime security, while the United States continues to oppose any tolls or restrictions on vessels using the international waterway.
