ക്രിസ്തുവർഷം 532. ബൈസാന്റൈൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിൽ (ഇന്നത്തെ ഇസ്താംബൂൾ) ഒരു കുതിരപ്പന്തയം നടക്കുന്നു. ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിൽ ‘ജയിക്കുക’ എന്നർത്ഥം വരുന്ന “നിക!” (Nika!) എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഉയർന്നതോടെ, അത് വെറുമൊരു കായിക മത്സരമായി ഒതുങ്ങിയില്ല. അത് ഒരു സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അടിത്തറ ഇളക്കിയ വലിയ വിപ്ലവമായി മാറി. (Nika Riots)
എന്തായിരുന്നു ഈ ലഹളയുടെ തുടക്കം?
കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിൽ അന്ന് ജനങ്ങളെ രണ്ട് പ്രധാന ചേരികളായി തിരിക്കുന്ന കായിക ക്ലബ്ബുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു: ‘ബ്ലൂസും’ (Blues) ‘ഗ്രീൻസും’ (Greens). ഇവ കേവലം കായിക ആരാധകർ ആയിരുന്നില്ല, മറിച്ച് രാഷ്ട്രീയവും മതപരവുമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉള്ള രണ്ട് ശക്തികളായിരുന്നു. സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ക്രൂരമായ നടപടികൾക്കെതിരെ ഇവർ എപ്പോഴും പ്രതിഷേധത്തിലായിരുന്നു. അതിനിടെ കലാപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പിടിയിലായ ചിലരെ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചപ്പോൾ, രണ്ട് പേർ രക്ഷപ്പെട്ടു. ഒരാൾ ബ്ലൂസിലും മറ്റേയാൾ ഗ്രീൻസിലുമായിരുന്നു. അങ്ങനെ സാധാരണ ശത്രുക്കളായിരുന്ന ഈ വിഭാഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് സാമ്രാട്ടിനെതിരെ തിരിഞ്ഞു.
ആറ് ദിവസത്തെ വിനാശകരമായ ലഹള
ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആ ലഹള കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിനെ ഒന്നടങ്കം നശിപ്പിച്ചു. നഗരത്തിന്റെ പകുതിയിലേറെ ഭാഗം കത്തിനശിച്ചു. ലോകപ്രശസ്തമായ ഹാഗിയ സോഫിയ (Hagia Sophia) ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി ദേവാലയങ്ങളും കെട്ടിടങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ചക്രവർത്തി ജസ്റ്റീനിയൻ ഒന്നാമൻ (Justinian I) ഭയന്നുവിറച്ചു. അദ്ദേഹം നാടുവിടാൻ പോലും തീരുമാനിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പത്നിയായ ‘തിയോഡോറ’ ചക്രവർത്തിയെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു. “രാജകീയ വസ്ത്രം ധരിച്ചു മരിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ആദരം” എന്ന് അവർ പറഞ്ഞതായി ചരിത്രം പറയുന്നു. ലഹളയെ അടിച്ചമർത്താൻ ജസ്റ്റീനിയൻ സൈന്യത്തെ അയച്ചു. കുതിരപ്പന്തയ സ്റ്റേഡിയമായ ‘ഹിപ്പോഡ്രോമിൽ’ തടിച്ചുകൂടിയ മുപ്പതിനായിരത്തോളം ലഹളക്കാരെ സൈന്യം വളയുകയും കൊന്നുതള്ളുകയും ചെയ്തു. കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിളിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കൂട്ടക്കൊലകളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്.
ജസ്റ്റീനിയൻ ചക്രവർത്തി ഈ ലഹളയ്ക്ക് ശേഷം അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ട സാമ്രാജ്യത്തെ വീണ്ടും കെട്ടിപ്പടുത്തു. നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഹാഗിയ സോഫിയയെ അദ്ദേഹം ഇന്ന് കാണുന്ന രീതിയിൽ അതിമനോഹരമായി പുനർനിർമ്മിച്ചു. ഒരു ലഹളയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട സാമ്രാജ്യം എങ്ങനെ തങ്ങളുടെ പ്രതാപം വീണ്ടെടുത്തു എന്നതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ് നിക ലഹളകൾ.
Summary: The Nika Riots (532 AD) were the most violent riots in the history of Constantinople, beginning as a sporting dispute between the “Blues” and “Greens” factions at the Hippodrome but escalating into a massive insurrection against Emperor Justinian I. The riots resulted in the destruction of much of the city, including the original Hagia Sophia. Though Justinian considered fleeing, his wife, Empress Theodora, encouraged him to stay and suppress the revolt. The eventual slaughter of 30,000 rioters solidified Justinian’s power, leading to a golden age of architectural reconstruction, most notably the building of the current Hagia Sophia.
