“രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പുറത്താക്കും” എന്ന പ്രയോഗം നമ്മളൊക്കെ കേട്ടിട്ടുണ്ടാകും. എന്നാൽ ഒരു രാജ്യത്ത് അതിന്റെ അർഥം അക്ഷരാർഥത്തിൽ തന്നെ നടപ്പാക്കിയ സംഭവങ്ങളുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞാൽ വിശ്വസിക്കുമോ? ചരിത്രത്തിൽ ഒരേയൊരു നഗരത്തിനാണ് അത്തരമൊരു ‘റെക്കോർഡ്’ സ്വന്തമായുള്ളത്. ആ നഗരത്തിന്റെ പേര് – പ്രാഗ്. (Defenestrations of Prague)
ജനാലയിലൂടെ ആളുകളെ പുറത്തേക്ക് തള്ളുന്നതിനെ ഇംഗ്ലീഷിൽ Defenestration എന്നാണ് പറയുന്നത്. ഈ വാക്ക് തന്നെ ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലെ de fenestra (ജനാലയിൽ നിന്ന്) എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. എന്നാൽ ഈ പദം ലോകപ്രശസ്തമായത് ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ തലസ്ഥാനമായ പ്രാഗിലൂടെയാണ്.
ചരിത്രത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രമല്ല, മൂന്ന് തവണ പ്രാഗിൽ പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളെയും ഭരണാധികാരികളുടെ പ്രതിനിധികളെയും ജനാലയിലൂടെ പുറത്തേക്ക് തള്ളിയിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ചരിത്രകാരന്മാർ ഈ സംഭവങ്ങളെ ഒന്നിച്ചാണ് “The Defenestrations of Prague” എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
1419-ലാണ് ആദ്യ സംഭവം നടക്കുന്നത്. അക്കാലത്ത് മതപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ സംഘർഷങ്ങൾ പ്രാഗിൽ അതിരൂക്ഷമായിരുന്നു. പുരോഹിതനായ ജാൻ സെലിവ്സ്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രതിഷേധക്കാർ ന്യൂ ടൗൺ ഹാളിലേക്ക് മാർച്ച് നടത്തി. അവരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിക്കാൻ ഭരണകൂടം തയ്യാറായില്ല.
അൽപസമയത്തിനകം പ്രതിഷേധം അക്രമാസക്തമായി. കോപാകുലരായ ജനക്കൂട്ടം ടൗൺ ഹാളിൽ കയറി നഗരസഭാ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും കൗൺസിലർമാരെയും നേരെ ജനാലയിലൂടെ പുറത്തേക്ക് വലിച്ചെറിഞ്ഞു. താഴെ വീണവരിൽ പലരും മരിച്ചു. ഒരു പ്രതിഷേധം ഇത്തരത്തിൽ അവസാനിക്കുമെന്ന് ഭരണാധികാരികളും കരുതിയിരുന്നില്ല.
ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ പ്രാഗ് ഡിഫെനെസ്ട്രേഷൻ നടന്നത് 1618 മെയ് 23-നാണ്. ബൊഹീമിയയിലെ പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് പ്രഭുക്കന്മാർ കത്തോലിക്ക ഹാബ്സ്ബർഗ് ഭരണാധികാരികളുടെ നടപടികളിൽ കടുത്ത പ്രതിഷേധത്തിലായിരുന്നു. ഒടുവിൽ അവർ പ്രാഗ് കാസിലിൽ എത്തി. അവിടെ നടന്ന വാദപ്രതിവാദം ഏതാനും മിനിറ്റുകൾക്കകം ചരിത്രം മാറ്റിമറിച്ചു. രണ്ട് രാജപ്രതിനിധികളെയും അവരുടെ സെക്രട്ടറിയെയും ഏകദേശം 70 അടി (21 മീറ്റർ) ഉയരമുള്ള ജനാലയിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് തള്ളിയിട്ടു.
ഇവിടെയാണ് കഥ കൂടുതൽ വിചിത്രമാകുന്നത്. മൂവരും അത്ഭുതകരമായി ജീവനോടെ രക്ഷപ്പെട്ടു. എങ്ങനെ?
കത്തോലിക്കർ പറഞ്ഞത് – “ദൈവദൂതന്മാർ അവരെ രക്ഷിച്ചു.”
പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുമാർ പറഞ്ഞത് -“താഴെ വലിയ ചാണകക്കൂമ്പാരം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ അതിലേക്കാണ് വീണത്!”
ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നത്, താഴെ മൃദുവായ മണ്ണും മാലിന്യങ്ങളും നിറഞ്ഞ ചരിവിലേക്കായിരിക്കാം അവർ വീണതെന്നാണ്. എന്തായാലും, ഈ സംഭവത്തിന് പിന്നാലെ യൂറോപ്പിനെ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടോളം വിറപ്പിച്ച മുപ്പതുവർഷ യുദ്ധം (Thirty Years’ War) എന്ന മഹായുദ്ധത്തിന് തുടക്കമായി. അങ്ങനെ ഒരു ജനാലയിലൂടെ ആരംഭിച്ച തർക്കം ലക്ഷക്കണക്കിന് ജീവനുകളെ ബാധിച്ച യുദ്ധത്തിലേക്ക് വളർന്നു.
1948 – വീണ്ടും ജനാല… വീണ്ടും പ്രാഗ്
“ഇനി ഇതുപോലെ ഒന്നും സംഭവിക്കില്ല” എന്ന് ചരിത്രം കരുതിയിരിക്കാം.
പക്ഷേ 1948-ൽ വീണ്ടും പ്രാഗ് ലോകശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി. ചെക്കോസ്ലോവാക്യയുടെ വിദേശകാര്യമന്ത്രിയായ ജാൻ മാസറിക് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കെട്ടിടത്തിന് താഴെ മരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടെത്തപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം ജനാലയിൽ നിന്ന് വീണതാണെന്ന് ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, അത് ആത്മഹത്യയോ കൊലപാതകമോ എന്ന ചർച്ച ഇന്നും അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. ഈ സംഭവത്തെയും പല ചരിത്രകാരന്മാരും മൂന്നാമത്തെ പ്രാഗ് ഡിഫെനെസ്ട്രേഷൻ എന്ന പേരിൽ പരാമർശിക്കുന്നു.
ഒരു നഗരം മൂന്ന് ജനാലകൾ ഒരു പുതിയ ഇംഗ്ലീഷ് വാക്ക്!
ലോകത്ത് രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധങ്ങൾ പല രീതിയിലുണ്ട്. മെഴുകുതിരി തെളിയിക്കൽ, നിരാഹാര സമരം, റാലി, ധർണ. പക്ഷേ പ്രാഗ് ചരിത്രത്തിൽ എഴുതിയത് മറ്റൊരുതരത്തിലാണ്; “ജനാല തുറക്കൂ.” അതിനുശേഷം നടന്നതെല്ലാം, ചരിത്രമായി. ഇത്രയധികം ജനാലയിലൂടെ പുറത്തേക്കെറിയൽ സംഭവങ്ങൾ ഒരേ നഗരത്തിൽ ആവർത്തിച്ചതിനാലാണ് ഇന്ന് Defenestration എന്ന പദം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ചരിത്രപുസ്തകങ്ങളിൽ ഇടംപിടിച്ചത്.
രസകരമായ ചില വസ്തുതകൾ
“Defenestration” എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം പ്രാഗ് സംഭവങ്ങൾക്കുശേഷമാണ് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയത്. 1618-ലെ സംഭവത്തിൽ ജനാലയിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീണ മൂന്ന് പേരും ജീവനോടെ രക്ഷപ്പെട്ടത് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഭാഗ്യകരമായ രക്ഷപ്പെടലുകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ആ സംഭവമാണ് പിന്നീട് യൂറോപ്യൻ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിനാശകരമായ സംഘർഷങ്ങളിലൊന്നായ Thirty Years’ War-ന് തീകൊളുത്തിയത്. ഇന്ന് പ്രാഗ് കാസിലിൽ ഈ സംഭവം നടന്ന ഭാഗം സന്ദർശകർക്ക് കാണാൻ കഴിയും.
ചരിത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ‘വിൻഡോ അലർട്ട്’
ഇന്ന് ആരെയെങ്കിലും ഒരു സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിയാൽ “അവനെ പുറത്താക്കി” എന്ന് പറയും. എന്നാൽ പ്രാഗിലെ മധ്യകാല രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ആ വാചകം കേട്ടാൽ നേതാക്കൾ ആദ്യം നോക്കിയിരുന്നത്… അടുത്തുള്ള ജനാല എവിടെയാണെന്ന്! ചരിത്രം പലപ്പോഴും യുദ്ധങ്ങളുടെയും രാജാക്കന്മാരുടെയും കഥകളാണ് പറയുന്നത്. പക്ഷേ ചിലപ്പോൾ ഒരു തുറന്ന ജനാല പോലും ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ ഭാവി മാറ്റിമറിക്കുമെന്ന് തെളിയിച്ച നഗരമാണ് പ്രാഗ്.
Summary: Prague earned a unique place in world history through the “Defenestrations of Prague,” where political leaders were literally thrown out of windows on multiple occasions. Told with a humorous touch, this article explores how these bizarre incidents influenced European history and even popularized the English word “defenestration.”
