വാഷിങ്ടൺ: അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള മൂന്ന് മാസം നീണ്ട യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ പുതിയൊരു സമാധാന കരാറിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതിനിടെ, 2015-ലെ ഇറാൻ ആണവ കരാറായ ‘ജോയിന്റ് കോംപ്രിഹെൻസീവ് പ്ലാൻ ഓഫ് ആക്ഷൻ’ (JCPOA) വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നു (Iran Nuclear Deal 2015). 2018-ൽ തന്റെ ആദ്യ ഭരണകാലത്ത് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് പിൻവാങ്ങിയതോടെയാണ് ഈ കരാർ അട്ടിമറിക്കപ്പെട്ടത്. 2015-ൽ ഇറാനും അമേരിക്കയും റഷ്യ, ചൈന, ഫ്രാൻസ്, ബ്രിട്ടൻ, ജർമ്മനി എന്നീ രാജ്യങ്ങളും ചേർന്ന് ഒപ്പുവെച്ച ഈ കരാറിലെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
ഉപരോധങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആശ്വാസം: ഇറാന്റെ എണ്ണ, ഗ്യാസ്, പെട്രോകെമിക്കൽ, ബാങ്കിംഗ്, ഷിപ്പിംഗ്, ഓട്ടോ മൊബൈൽ മേഖലകളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ അമേരിക്കയും യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയും ഈ കരാറിലൂടെ നീക്കം ചെയ്തിരുന്നു. ഇറാന്റെ സെൻട്രൽ ബാങ്കിനെയും മറ്റ് പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥാപനങ്ങളെയും വ്യക്തികളെയും ഉപരോധ പട്ടികയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയിരുന്നു. കൂടാതെ, വിമാനങ്ങളുടെ വിൽപ്പനയ്ക്കും ഇറാനിയൻ കാർപെറ്റുകളുടെയും ഭക്ഷണസാധനങ്ങളുടെയും ഇറക്കുമതിക്കും അനുമതി നൽകിയിരുന്നു.
യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം: ആണവായുധ നിർമ്മാണത്തിന് ആവശ്യമായ 90% ശുദ്ധിയേക്കാൾ വളരെ താഴെയായി, 3.67% ശുദ്ധതയിൽ മാത്രമായി യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം പരിമിതപ്പെടുത്താൻ ഇറാൻ സമ്മതിച്ചിരുന്നു. ഇറാന്റെ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന യുറേനിയം ശേഖരം 300 കിലോഗ്രാമായി കുറയ്ക്കാനും, 19,000 സെൻട്രിഫ്യൂജുകളിൽ നിന്ന് എണ്ണം 6,100-ലേക്ക് ചുരുക്കാനും കരാർ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിരുന്നു. കരാറിന്റെ ഭാഗമായി ഫോർഡോയിലെ ഭൂഗർഭ സമ്പുഷ്ടീകരണ കേന്ദ്രത്തെ ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റാനും തീരുമാനമായിരുന്നു.
പ്ലൂട്ടോണിയം ഉൽപ്പാദനം: ആയുധ നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന പ്ലൂട്ടോണിയം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ അരാക്കിലെ ഹെവി-വാട്ടർ റിയാക്ടർ പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്യാൻ ഇറാൻ സമ്മതിച്ചു. കൂടാതെ, ഇന്റർനാഷണൽ അറ്റോമിക് എനർജി ഏജൻസിക്ക് (IAEA) കരാർ പ്രകാരം ഇറാന്റെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ വിപുലമായ പരിശോധന നടത്താനുള്ള അധികാരവും നൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ ട്രംപ് ഭരണകൂടം കരാറിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയതിനെ തുടർന്ന് 2019-ൽ ഇറാൻ വ്യവസ്ഥകൾ ലംഘിക്കാൻ തുടങ്ങി, 2025-ഓടെ കരാർ പൂർണ്ണമായും അപ്രസക്തമായി.
Summary: As the U.S. and Iran move towards a potential new peace deal to end their three-month-long war, historical focus has returned to the 2015 JCPOA nuclear deal, which President Donald Trump abandoned in 2018. The original agreement aimed to curb Iran’s nuclear program by restricting uranium enrichment, capping stockpiles, and redesigning plutonium-producing reactors, in exchange for lifting extensive economic sanctions. Following the U.S. withdrawal and the subsequent re-imposition of sanctions, Iran began violating the deal’s terms in 2019, leading to the effective collapse of the JCPOA by 2025.
