1858-ലെ വേനൽക്കാലം ലണ്ടൻ നഗരത്തിന് മറക്കാനാവാത്തതായിരുന്നു. നഗരത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ടേംസ് നദി അന്ന് വെറുമൊരു പുഴയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ലണ്ടനിലെ മുഴുവൻ മനുഷ്യരും മാലിന്യങ്ങൾ തള്ളുന്ന ഒരു വലിയ ഓടയായിരുന്നു. കഠിനമായ ചൂടിൽ ആ മാലിന്യം അഴുകിയപ്പോൾ ഉണ്ടായ ദുർഗന്ധം ലണ്ടനെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ നിശ്ചലമാക്കി. ചരിത്രത്തിൽ ഇതിനെ ‘ഗ്രേറ്റ് സ്റ്റിങ്ക്’ (The Great Stink) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
നഗരത്തെ ശ്വാസം മുട്ടിച്ച വേനൽക്കാലം
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ലണ്ടനിലെ ജനസംഖ്യ പെട്ടെന്ന് വർദ്ധിച്ചു. എന്നാൽ, അതിനനുസരിച്ചുള്ള മലിനജല സംസ്കരണ സംവിധാനങ്ങൾ അന്ന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. നഗരത്തിലെ മുഴുവൻ വിസർജ്യങ്ങളും നേരിട്ട് ടേംസ് നദിയിലേക്കാണ് ഒഴുക്കിയിരുന്നത്. 1858-ൽ ഉണ്ടായ അസാധാരണമായ ചൂട് നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് കുറയ്ക്കുകയും, അടിഞ്ഞുകൂടിയ മാലിന്യം അതിവേഗം അഴുകാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ഇതിൽ നിന്നുള്ള വിഷവാതകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ദുർഗന്ധം ലണ്ടൻ നഗരത്തെ ആകെ മൂടി.
ദുർഗന്ധം എത്രമാത്രം രൂക്ഷമായിരുന്നു എന്നതിന് തെളിവാണ് വെസ്റ്റ്മിൻസ്റ്ററിലെ പാർലമെന്റ് മന്ദിരം. പാർലമെന്റ് നദിക്ക് തൊട്ടടുത്തായതുകൊണ്ട്, ജനലുകൾ തുറന്നിടാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയായി. എം.പിമാർക്ക് പോലും ശ്വാസം മുട്ടുന്ന അവസ്ഥ. അക്കാലത്തെ പ്രമുഖ പത്രങ്ങളും മാഗസിനുകളും ഇതിനെ പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട് കാർട്ടൂണുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. മരണത്തിന് കാരണമാകുന്ന ‘മിയാസ്മ’ (Miasma) എന്ന വാതകമാണ് ഈ മണത്തിന് പിന്നിലെന്നും, അത് കൊളറ പോലുള്ള രോഗങ്ങൾ പരത്തുമെന്നും അന്ന് ആളുകൾ ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു.
ദുർഗന്ധം അസഹ്യമായതോടെ ഗവൺമെന്റ് അടിയന്തരമായി ഇടപെട്ടു. ആധുനിക എഞ്ചിനീയറിംഗിന്റെ പിതാവ് എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ജോസഫ് ബസാൽഗെറ്റ് (Joseph Bazalgette) എന്ന എഞ്ചിനീയറെ സർക്കാർ ഇതിനായി ചുമതലപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ 82 മൈൽ നീളമുള്ള വലിയൊരു സീവേജ് ശൃംഖല നിർമ്മിച്ചു. ഇത് ലണ്ടനിലെ മാലിന്യങ്ങളെ നദിയിൽ നിന്ന് അകറ്റി, നഗരത്തിന് പുറത്തേക്ക് ഒഴുക്കി. ഇന്ന് ലണ്ടനിലെ ആധുനികമായ ഡ്രെയിനേജ് സംവിധാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഈ വലിയ ദുർഗന്ധമായിരുന്നു. ഒരർത്ഥത്തിൽ, ഈ മണം ലണ്ടനെ ഒരു ആധുനിക നഗരമാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു.
Summary: The ‘Great Stink’ of 1858 was a major public health crisis in London caused by extreme heat and the dumping of raw sewage into the River Thames. The stench became so unbearable that it forced the suspension of parliamentary business. This crisis triggered the construction of a massive, modern sewer system designed by civil engineer Joseph Bazalgette, which ultimately transformed London’s public sanitation standards and shaped the modern city.
