അൻവർ ഷരിഫ്
മാവൂർ: ഒരു കാലത്ത് മലബാറിന്റെ വ്യവസായിക തലസ്ഥാനമെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട കോഴിക്കോട്ടെ മാവൂർ ഇന്ന് നിശബ്ദമാണ്. രാപ്പകലില്ലാതെ സൈറൺ മുഴങ്ങിയിരുന്ന, അയ്യായിരത്തോളം തൊഴിലാളികളുടെ ഉപജീവനമായിരുന്ന ഗ്വാളിയോർ റയോൺസ് (Grasim Industries) ഫാക്ടറി ഔദ്യോഗികമായി പൂട്ടിക്കെട്ടിയിട്ട് കാൽനൂറ്റാണ്ട് പിന്നിടുന്നു (2001 ജൂണിലാണ് കമ്പനി പൂർണ്ണമായും അടച്ചുപൂട്ടിയത്). എന്നാൽ, പുകക്കുഴലുകളിൽ നിന്ന് പുകയുയരുന്നത് നിന്നിട്ടും മാവൂരിലെ മുന്നൂറിലധികം ഏക്കർ ഭൂമിയെച്ചൊല്ലിയുള്ള പുകമറകൾ ഇനിയും നീങ്ങിയിട്ടില്ല. (Mavoor Rayons)
കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ജനകീയ പരിസ്ഥിതി സമരത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ഈ മണ്ണിൽ, എന്തുകൊണ്ട് മറ്റൊരു വ്യവസായം സാധ്യമാകുന്നില്ല? ആർക്കാണ് ഇതിൽ താല്പര്യം? അന്വേഷണം ചെന്നെത്തുന്നത് സങ്കീർണ്ണമായ നിയമക്കുരുക്കുകളിലേക്കും കോർപ്പറേറ്റ് താല്പര്യങ്ങളിലേക്കുമാണ്.
പൂട്ടാനുണ്ടായ യഥാർത്ഥ കാരണങ്ങൾ എന്ത്?
1960-കളിൽ ബിർള ഗ്രൂപ്പ് മാവൂരിൽ പൾപ്പും ഫൈബറും നിർമ്മിക്കുന്ന റയോൺസ് ഫാക്ടറി ആരംഭിക്കുമ്പോൾ മലബാറിന് അതൊരു വൻ വികസന പ്രതീക്ഷയായിരുന്നു. എന്നാൽ പിൽക്കാലത്ത് ഈ വ്യവസായം പ്രദേശത്തിന് ശാപമായി മാറി. പ്രധാനമായും മൂന്ന് കാരണങ്ങളാണ് ഫാക്ടറിയുടെ അന്ത്യം കുറിച്ചത്:
ചാലിയാർ മലിനീകരണവും ജനകീയ സമരവും: ഫാക്ടറിയിൽ നിന്നുള്ള രാസമാലിന്യങ്ങൾ (കാർബൺ ഡൈ സൾഫൈഡ്, സൾഫർ ഡൈ ഓക്സൈഡ് തുടങ്ങിയവ) സംസ്കരിക്കാതെ ചാലിയാർ പുഴയിലേക്ക് ഒഴുക്കിയതു വഴി പുഴ മരിച്ചു. വലിയ തോതിൽ പ്രദേശത്ത് ക്യാൻസർ അടക്കമുള്ള മാരക രോഗങ്ങൾ പടർന്നുപിടിച്ചു. ഇതിനെതിരെ ഇ എൻ പീതാംബരൻ മാസ്റ്ററുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന ഐതിഹാസികമായ പരിസ്ഥിതി സമരം കമ്പനിയെ പ്രതിരോധത്തിലാക്കി.
അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളുടെ ദൗർലഭ്യം: പൾപ്പ് നിർമ്മാണത്തിന് ആവശ്യമായ മുള, യൂക്കാലിപ്റ്റസ് എന്നിവ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് നൽകാം എന്ന സർക്കാർ കരാർ പിൽക്കാലത്ത് വനനിയമങ്ങൾ കർശനമായതോടെ നടപ്പാക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നു.
തൊഴിലാളി സമരങ്ങളും സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയും: 1980-കളിൽ മൂന്ന് വർഷത്തിലധികം നീണ്ട ലോക്കൗട്ടും തൊഴിലാളികളുടെ ആത്മഹത്യകളും കമ്പനിയുടെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ഇളക്കിയിരുന്നു. ഒടുവിൽ പരിസ്ഥിതി നിയമങ്ങൾ പാലിച്ചു മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടതോടെ 2001-ൽ ബിർള മാനേജ്മെന്റ് പൂട്ടു വീഴ്ത്തി.
സർക്കാർ നൽകിയ ഭൂമിയിൽ മറ്റൊരു വ്യവസായം തുടങ്ങാൻ തടസ്സമെന്ത്?
ഫാക്ടറി പൂട്ടി കാൽനൂറ്റാണ്ട് കഴിഞ്ഞിട്ടും ഈ ഭൂമി കാടുപിടിച്ചു കിടക്കുകയാണ്. ഐടി പാർക്കോ, മലിനീകരണമില്ലാത്ത മറ്റ് ‘ഗ്രീൻ കാറ്റഗറി’ വ്യവസായങ്ങളോ കൊണ്ടുവരണമെന്ന പ്രാദേശികമായ ആവശ്യങ്ങൾ ശക്തമാണെങ്കിലും അതിന് തടസ്സമായി നിൽക്കുന്നത് പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘടകങ്ങളാണ്:
സങ്കീർണ്ണമായ നിയമക്കുരുക്കുകൾ
കമ്പനിക്കായി സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തു നൽകിയ ഭൂമി, വ്യവസായം നിർത്തിയ സാഹചര്യത്തിൽ തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ സർക്കാർ പലതവണ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. 2006-ൽ ഭൂമി തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ സർക്കാർ ഉത്തരവിട്ടെങ്കിലും ബിർള മാനേജ്മെന്റ് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ച് സ്റ്റേ വാങ്ങി. പിന്നീട് 2016-ൽ കിൻഫ്രയുമായി (KINFRA) ചേർന്ന് പബ്ലിക്-പ്രൈവറ്റ് പാർട്ണർഷിപ്പ് (PPP) മാതൃകയിൽ പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തെങ്കിലും അതും വിജയിച്ചില്ല. 2017-ൽ റവന്യൂ വകുപ്പ് വീണ്ടും ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കാൻ നോക്കിയപ്പോഴും കമ്പനി കോടതിയിൽ നിന്ന് അനുകൂലമായ സ്റ്റേ ഉത്തരവ് സമ്പാദിച്ചു. ഈ നിയമയുദ്ധമാണ് പ്രധാന തടസ്സം.
ഉടമസ്ഥാവകാശ തർക്കം
മാവൂരിലുള്ള ആകെ ഭൂമിയിൽ ഏകദേശം 243 ഏക്കറോളം വരുന്നത് സർക്കാർ വ്യവസായ ആവശ്യത്തിനായി ഏറ്റെടുത്തു നൽകിയതാണ്. ബാക്കി 83 ഏക്കറോളം ഭൂമി കമ്പനി സ്വന്തമായി വിലയ്ക്ക് വാങ്ങിയതുമാണ്. വ്യവസായം പൂട്ടിയാൽ ഭൂമി സർക്കാരിലേക്ക് മടങ്ങണം എന്ന വ്യവസ്ഥ കരാറിലുണ്ടെന്നാണ് റവന്യൂ വകുപ്പിന്റെ വാദം. എന്നാൽ ഭൂമിയുടെ മേലുള്ള അവകാശം പൂർണ്ണമായി വിട്ടുകൊടുക്കാൻ മാനേജ്മെന്റ് തയ്യാറാകാത്തതാണ് പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കുന്നത്.
കോർപ്പറേറ്റ് താല്പര്യങ്ങളും ഭൂമിയുടെ മൂല്യവും
കോഴിക്കോട് നഗരത്തോട് ചേർന്നുകിടക്കുന്ന, കോടിക്കണക്കിന് രൂപ വിലമതിക്കുന്ന ഈ ഭൂമി നിലവിൽ ബിർള ഗ്രൂപ്പിന്റെ കൈവശമാണ്. നിയമപരമായ ലൂപ്പ്ഹോളുകൾ (നിയമത്തിലെ വിടവുകൾ) ഉപയോഗിച്ച് ഭൂമി സ്വന്തം അധീനതയിൽ നിലനിർത്താനാണ് കമ്പനി ശ്രമിക്കുന്നത്.
നിലവിലെ അവസ്ഥയും പ്രതീക്ഷകളും
വ്യവസായ വകുപ്പിന്റെ നിലപാട്:
“മാവൂരിലെ ബിർളയുടെ ഭൂമി തിരിച്ചുപിടിച്ച് പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ വ്യവസായങ്ങൾ ആരംഭിക്കുക എന്നത് തന്നെയാണ് സർക്കാരിന്റെ ലക്ഷ്യം. കമ്പനി നേടിയെടുത്തിട്ടുള്ള കോടതി സ്റ്റേ നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള ഊർജ്ജിത ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനായി പ്രത്യേക ലെയ്സൺ ഓഫീസറെ നിയമിക്കുകയും കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ട രേഖകൾ ജില്ലാ കളക്ടർ സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.” (കേരള നിയമസഭയിൽ ഉയർന്ന ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വ്യവസായ വകുപ്പ് നൽകിയ മറുപടിയിൽ നിന്ന്).
എം.എൽ.എ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജനപ്രതിനിധികൾ ഇവിടെ മലിനീകരണമില്ലാത്ത ഐടി പാർക്കുകളോ സമാനമായ സംരംഭങ്ങളോ വരണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് സർക്കാരിന് നിരന്തരം നിവേദനങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്.
മാവൂർ റയോൺസ് എന്നത് കേരളത്തിന്റെ വ്യവസായ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു വലിയ പാഠമാണ്. പരിസ്ഥിതിയെ മറന്നുള്ള വികസനം ദുരന്തമായിരിക്കുമെന്ന് മാവൂർ തെളിയിച്ചു. എന്നാൽ, കാൽനൂറ്റാണ്ടായി കോർപ്പറേറ്റ് പിടിവാശിയിലും നിയമക്കുരുക്കിലും പെട്ടുകിടക്കുന്ന ഈ ഭൂമി മോചിപ്പിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. കോടതിയിലെ സ്റ്റേ ഓർഡറുകൾ നീക്കി, ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ-നിയമ ഇടപെടലുകളിലൂടെ ഈ ഭൂമി തിരിച്ചുപിടിച്ചാൽ മാത്രമേ മാവൂരിൽ പുതിയൊരു വ്യവസായ യുഗം സാധ്യമാകൂ. അതുവരെ മാവൂരിലെ ജനങ്ങൾക്ക് ഇതൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി തുടരും—തൊഴിലില്ലായ്മയുടെയും, നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ ചാലിയാറിന്റെയും ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ.
Summary: Mavoor Gwalior Rayons remains silent 25 years after its closure, with over 300 acres of land locked in complex legal battles and corporate interests. Despite government attempts to reclaim the land for eco-friendly industries or IT parks, persistent court stay orders and disputes over ownership continue to stall development in the region.
