ഇന്ന് ഏപ്രിൽ 13. ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വേദനാജനകമായ ആ കറുത്ത ദിനത്തിന് ഇന്ന് 107 വയസ്സ് തികയുകയാണ്. 1919 ഏപ്രിൽ 13-ന് അമൃത്സറിലെ ജാലിയൻവാലാ ബാഗ് മൈതാനത്ത് നടന്ന ക്രൂരമായ കൂട്ടക്കൊലയുടെ സ്മരണ പുതുക്കി രാജ്യം ഇന്ന് വിതുമ്പുന്നു (Jallianwala Bagh Massacre). സമാധാനപരമായി ഒത്തുകൂടിയ ആയിരക്കണക്കിന് നിരായുധരായ ഇന്ത്യക്കാർക്ക് നേരെ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം നടത്തിയ ആ വെടിവെപ്പ് കേവലം ഒരു ദുരന്തമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ ഗതി തന്നെ മാറ്റിയ വിപ്ലവത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു.
ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കിയ റൗലറ്റ് ആക്ട് എന്ന നിയമത്തിനെതിരെ പ്രതിഷേധിക്കാനാണ് അന്ന് വൈകുന്നേരം ജനങ്ങൾ അവിടെ ഒത്തുകൂടിയത്. പഞ്ചാബിലെ വിളവെടുപ്പ് ഉത്സവമായ ‘വൈശാഖി’ ആഘോഷിക്കാൻ എത്തിയ തീർത്ഥാടകരും ആ കൂട്ടത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ, ജനറൽ ഡയർ എന്ന ക്രൂരനായ സൈനിക മേധാവി മൈതാനത്തിന്റെ ഏക പ്രവേശന കവാടം അടച്ചുകെട്ടി, യാതൊരു മുന്നറിയിപ്പുമില്ലാതെ വെടിയുതിർക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും മുതിർന്നവരും അടങ്ങുന്ന ആ ജനക്കൂട്ടത്തിന് നേരെ പത്തു മിനിറ്റോളം നീണ്ടുനിന്ന വെടിവെപ്പിൽ ആയിരത്തിലധികം പേർ രക്തസാക്ഷികളായി. അന്ന് വെടിയുതിർത്ത 90 സൈനികരിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഗൂർഖാ, ബലൂചി റെജിമെന്റുകളിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു. മൈതാനത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിലൂടെ യുദ്ധ ടാങ്കുകൾ കയറ്റാൻ ജനറൽ ഡയർ ശ്രമിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും കവാടം ഇടുങ്ങിയതുകൊണ്ട് മാത്രമാണ് അത് നടക്കാതെ പോയത്.
വെടിയുണ്ടകളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ മൈതാനത്തെ കിണറ്റിലേക്ക് ചാടിയ നൂറുകണക്കിന് ആളുകളും അവിടെ ശ്വാസംമുട്ടി മരിച്ചു. ഈ കിണർ ഇന്നും ജാലിയൻവാലാ ബാഗിലെ രക്തസാക്ഷി സ്മാരകമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സംഭവത്തിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ തന്റെ ‘നൈറ്റ്ഹുഡ്’ പദവി ഉപേക്ഷിക്കുകയും, മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1940-ൽ ഉദ്ധം സിംഗ് ലണ്ടനിൽ വെച്ച് ഈ കൂട്ടക്കൊലയ്ക്ക് പ്രതികാരം ചെയ്തതും ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
കൂട്ടക്കൊലയിലെ മരണസംഖ്യയെക്കുറിച്ച് ഇന്നും തർക്കങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം 379 പേർ മരിക്കുകയും 1,100 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു എന്നാണ് പറയുന്നത്. എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിൽ 1,000-ത്തിലധികം പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടതായും 1,500-ഓളം പേർക്ക് പരിക്കേറ്റതായും കണ്ടെത്തി. സേവാ സമിതിയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം മരണസംഖ്യ 1,300-ന് മുകളിലായിരുന്നു.
ഈ സംഭവത്തിൽ ബ്രിട്ടൻ ഇതുവരെ ഔദ്യോഗികമായി മാപ്പ് പറഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. എങ്കിലും പല കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾ ഇതിൽ ആഴമായ ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1920-ൽ തന്നെ അന്നത്തെ പ്രമുഖ നേതാവ് വിൻസ്റ്റൺ ചർച്ചിൽ ഇതിനെ “ഭയാനകമായ സംഭവം” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റിൽ ഇതിനെ അപലപിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. പിന്നീട് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം 1997-ൽ ഇന്ത്യ സന്ദർശിച്ച എലിസബത്ത് രാജ്ഞി അമൃത്സറിലെ സ്മാരകം സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. നമ്മുടെ ചരിത്രത്തിലെ “ദുസ്സഹമായ ഒരു ഉദാഹരണം”എന്നാണ് അവർ ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. തുടർന്ന് 2013-ൽ അന്നത്തെ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രി ഡേവിഡ് കാമറൂൺ സ്മാരകം സന്ദർശിക്കുകയും സന്ദർശക പുസ്തകത്തിൽ ഇതൊരു “അങ്ങേയറ്റം ലജ്ജാകരമായ സംഭവം”എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രിയിൽ നിന്നുണ്ടായ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഖേദപ്രകടനമായിരുന്നു അത്.
ഏറ്റവും ഒടുവിൽ, കൂട്ടക്കൊലയുടെ നൂറാം വാർഷിക വേളയിൽ 2019-ൽ അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി തെരേസ മേയും ഈ ക്രൂരതയെ ഓർത്തെടുത്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിലെ മായ്ക്കാനാവാത്ത “അപമാനകരമായ മുറിവ്” എന്നാണ് അവർ ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ സമ്മർദ്ദമുണ്ടായിട്ടും ‘ഔദ്യോഗികമായി മാപ്പ്’ പറയാൻ ബ്രിട്ടൻ ഇപ്പോഴും തയ്യാറായിട്ടില്ല എന്നത് വലിയൊരു ചർച്ചാവിഷയമായി ഇന്നും അവശേഷിക്കുന്നു.
നമ്മുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി ജീവൻ ബലിയർപ്പിച്ച ആ ധീര രക്തസാക്ഷികൾക്ക് ഇന്ന് രാജ്യം പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു. അമൃത്സറിലെ സ്മാരകത്തിൽ ഇന്ന് പുഷ്പാർച്ചനയും പ്രത്യേക അനുസ്മരണ ചടങ്ങുകളും നടക്കുന്നുണ്ട്. ഓരോ ഏപ്രിൽ 13-ഉം, നാം ഇന്ന് അനുഭവിക്കുന്ന ഈ സ്വതന്ത്ര വായുവിന് പിന്നിൽ എത്രയോ മനുഷ്യരുടെ രക്തവും വിയർപ്പുമുണ്ടെന്ന ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്.
Summary: Today, April 13, 2026, marks the 107th anniversary of the Jallianwala Bagh Massacre. On this day in 1919, General Dyer ordered British troops to open fire on a peaceful crowd in Amritsar, killing over 1,000 unarmed Indians. This tragic event ignited a nationwide struggle for independence, leading Rabindranath Tagore to renounce his Knighthood and inspiring millions to join the freedom movement. As the nation pays tribute to the martyrs today, the site stands as an everlasting symbol of sacrifice and the heavy price paid for India’s freedom.
