ടെഹ്റാൻ: യുഎസും ഇറാനും തമ്മിൽ ജൂൺ 17-ന് ഒപ്പുവെച്ച ധാരണാപത്രത്തിലെ (MoU) അഞ്ചാം വകുപ്പാണ് (Article 5) നിലവിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ പുതിയ സംഘർഷങ്ങൾക്ക് പ്രധാന കാരണമായി മാറിയിരിക്കുന്നത്. യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനും ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കാനുമായി ഉണ്ടാക്കിയ ഈ കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകളെ ഇരുരാജ്യങ്ങളും വ്യത്യസ്ത രീതിയിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതാണ് തർക്കങ്ങൾക്ക് വഴിതുറന്നത്. (US Iran MoU Article 5)
എന്താണ് ആർട്ടിക്കിൾ 5?
ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കുന്നതിനും വാണിജ്യ കപ്പലുകളുടെ ഗതാഗതം പുനരാരംഭിക്കുന്നതിനുമുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങളാണ് ഈ വകുപ്പിലുള്ളത്. പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ ഇവയാണ്:
- പർഷ്യൻ ഗൾഫിനും ഒമാൻ കടലിനും ഇടയിൽ 60 ദിവസത്തേക്ക് വാണിജ്യ കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷിതവും സൗജന്യവുമായ ഗതാഗതം ഉറപ്പാക്കാൻ ഇറാൻ പരമാവധി ശ്രമിക്കണം.
- 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ കടലിടുക്കിലെ സൈനിക തടസ്സങ്ങളും ഖനികളും (mines) നീക്കം ചെയ്യണം.
- കടലിടുക്കിന്റെ ഭാവി ഭരണത്തെക്കുറിച്ചും സമുദ്ര സേവനങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഒമാൻ, മറ്റ് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവരുമായി ചർച്ച നടത്താൻ ഇറാൻ തയ്യാറാകണം.
സംഘർഷത്തിന് കാരണമെന്ത്?
ഈ കരാറിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിലുള്ള തർക്കമാണ് സംഘർഷത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്:
ഗതാഗത പാതയിലെ തർക്കം: ഒമാൻ ഭാഗത്തുകൂടിയുള്ള തെക്കൻ പാത ഉപയോഗിച്ച് കപ്പലുകൾക്ക് സുരക്ഷിതമായി സഞ്ചരിക്കാമെന്നാണ് യുഎസ് നിലപാട്. എന്നാൽ, കടലിടുക്കിലെ നിയന്ത്രണം തങ്ങൾക്കാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന ഇറാൻ, തങ്ങളുടെ അധീനതയിലുള്ള വടക്കൻ പാതയിലൂടെ മാത്രമേ കപ്പലുകൾ സഞ്ചരിക്കാവൂ എന്ന് നിർബന്ധം പിടിക്കുന്നു.
മേൽനോട്ടാധികാരം: കടലിടുക്ക് തുറക്കുന്നതുവരെയുള്ള കാലയളവിൽ അവിടുത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടാധികാരം തങ്ങൾക്കാണെന്ന് ഇറാൻ വാദിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇത് അന്താരാഷ്ട്ര ജലപാതയാണെന്നും ഏകപക്ഷീയമായ നിയന്ത്രണം അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്നും യുഎസ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ആക്രമണങ്ങളും തിരിച്ചടിയും: ഈ തർക്കങ്ങൾക്കിടയിൽ കപ്പലുകൾക്ക് നേരെയുണ്ടായ ആക്രമണങ്ങളെത്തുടർന്ന് യുഎസ് സൈന്യം ഇറാനിലെ തന്ത്രപ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ആക്രമണം നടത്തി. ഇതോടെ കരാർ തകർച്ചയുടെ വക്കിലെത്തുകയും ചെയ്തു.
നിലവിൽ, ഈ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ഖത്തറിൽ വെച്ച് ചർച്ചകൾ നടത്താൻ ഇരുരാജ്യങ്ങളും സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആർട്ടിക്കിൾ 5-ലെ അവ്യക്തതകളും ഇരുപക്ഷത്തിന്റെയും തന്ത്രപരമായ ലക്ഷ്യങ്ങളുമാണ് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ സമാധാനം വീണ്ടും ഭീഷണിയിലാക്കിയിരിക്കുന്നത്.
Summary: Article 5 of the US-Iran Memorandum of Understanding (MoU) has become the primary source of tension in the Strait of Hormuz. The clause mandates Iran to facilitate safe, toll-free commercial passage for 60 days and clear military obstacles within 30 days while consulting with regional states on future maritime administration. Conflict has escalated because the US advocates for transit routes closer to Omani waters to ensure international shipping safety, whereas Iran insists that commercial traffic must use the northern corridor under its own sovereign oversight.
