അൻവർ ഷരിഫ്
ജൈവവൈവിധ്യത്താൽ സമ്പന്നമാണ് കേരളം. എന്നാൽ നഗരവൽക്കരണം, നദികളിലെ മണൽവാരൽ, കൈയേറ്റങ്ങൾ, രാസമാലിന്യങ്ങൾ, കൃഷിരീതികളിലെ മാറ്റം എന്നിവ കാരണം ഇവിടുത്തെ തനത് ജൈവവൈവിധ്യ മേഖലകൾക്ക് വലിയ രീതിയിൽ നാശം സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട് (Chaliyar River Restoration Model). നഷ്ടപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതിയെയും ജൈവവൈവിധ്യത്തെയും വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനായി പഞ്ചായത്ത് തലത്തിലും ജനകീയ കൂട്ടായ്മകളിലൂടെയും നിരവധി ശ്രദ്ധേയമായ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് നടന്നുവരുന്നത്. നദീസംരക്ഷണവും മത്സ്യസമ്പത്ത് പുനരുജ്ജീവനവും നടന്ന കേരളത്തിലെ ഒരു നദിയായ ചാലിയാറിനെ ഇതിനൊരു ഉദാഹരണമായി എടുക്കാം.
ചാലിയാർ നദിയിലെ തനത് ജൈവവൈവിധ്യം വീണ്ടെടുക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി സമീപ പഞ്ചായത്തുകളുമായി സഹകരിച്ച് കേരള സംസ്ഥാന ജൈവവൈവിധ്യ ബോർഡിന്റെയും ബി.എം.സി.യുടെയും (BMC) നേതൃത്വത്തിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് നീലക്കാലൻ കൊഞ്ച് കുഞ്ഞുങ്ങളെ പുഴയിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്ന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കി. പുഴയിലെ സ്വാഭാവിക മത്സ്യസമ്പത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി ‘ഊത്തയിളക്ക’ സമയങ്ങളിൽ (മത്സ്യങ്ങളുടെ പ്രജനന കാലം) നിയമവിരുദ്ധമായ മീൻപിടുത്തം തടയാൻ കർശനമായ ജനകീയ നിരീക്ഷണം ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. പ്രദേശത്തെ ചില പഞ്ചായത്തുകൾ ബയോഡൈവേഴ്സിറ്റി മാനേജ്മെന്റ് കമ്മിറ്റി (BMC) രൂപീകരിക്കുകയും ജൈവവൈവിധ്യ രജിസ്റ്റർ തയ്യാറാക്കി പ്രാദേശികമായ സസ്യ-മൃഗജാലങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന സസ്യങ്ങളെയും ഔഷധച്ചെടികളെയും സംരക്ഷിക്കാൻ BMC-യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രത്യേക പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തു.
ഹരിതകേരളം മിഷന്റെ ഭാഗമായി, പ്ലാസ്റ്റിക് വിമുക്ത ചാലിയാറിനായി പുഴയിലേക്കും തോടുകളിലേക്കും പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങൾ ഒഴുകിയെത്തുന്നത് തടയാൻ ഹരിതകർമ്മസേനയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വീടുകളിൽ നിന്നും സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നും അജൈവ മാലിന്യങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നു. വാഴക്കാട് പഞ്ചായത്തിലെ വിവിധ വാർഡുകളിലെ സ്വാഭാവിക ജലസ്രോതസ്സുകളും തോടുകളും ജനപങ്കാളിത്തത്തോടെ വൃത്തിയാക്കുകയും പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ സ്വാഭാവികത നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
ചാലിയാറിന്റെ തീരമിടിയുന്നത് തടയാനും നദീതീരത്തെ ജൈവവൈവിധ്യം സംരക്ഷിക്കാനും കയർഭൂവസ്ത്രം വിരിക്കുന്നതോടൊപ്പം രാമച്ചം, കൈത, മറ്റ് തദ്ദേശീയമായ വൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവ വച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി നടത്തിവരുന്നു. പരിസ്ഥിതി ദിനത്തോടനുബന്ധിച്ചും അല്ലാതെയും കാർഷിക മേഖലയുടെയും ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെയും വീണ്ടെടുപ്പിനായി തനത് ഫലവൃക്ഷത്തൈകൾ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുകയും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കൃഷിരീതികൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രാസവളങ്ങളുടെയും കീടനാശിനികളുടെയും അമിത ഉപയോഗം മണ്ണിലെയും വെള്ളത്തിലെയും സൂക്ഷ്മജീവികളെ നശിപ്പിക്കുന്നത് തടയാൻ ജൈവകൃഷി രീതികൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. കാർഷിക ജൈവവൈവിധ്യം നിലനിർത്താൻ പരമ്പരാഗത വിത്തിനങ്ങളുടെ സംരക്ഷണവും ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
പഞ്ചായത്തുകളിലെ ഈ പുനർനിർമാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൂർണ്ണതോതിൽ വിജയിക്കണമെങ്കിൽ, തദ്ദേശവാസികളുടെ പങ്കാളിത്തത്തോടെയുള്ള കൂടുതൽ സന്നദ്ധ കൂട്ടായ്മകളും പരിസ്ഥിതി പഠനകേന്ദ്രങ്ങളുടെ ഇടപെടലുകളും ഇനിയും ഉണ്ടാകേണ്ടതുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ചാലിയാർ തീരദേശ പ്രദേശം നോക്കുകയാണെങ്കിൽ, റോഡുകളുടെ വികസനം വരുമ്പോൾ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന് കോട്ടം തട്ടാത്ത രീതിയിലുള്ള ശാസ്ത്രീയമായ നിർമാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ജൈവവൈവിധ്യം, പ്രത്യേകിച്ച് തീരപ്രദേശങ്ങളും അനുബന്ധ തണ്ണീർത്തടങ്ങളും, വലിയ തോതിൽ ഭീഷണി നേരിടുന്നുണ്ട് എന്നത് വളരെ ഗൗരവമുള്ള യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ, മണലെടുപ്പ്, കൈയേറ്റങ്ങൾ, അന്യദേശ സസ്യങ്ങളുടെ കടന്നുകയറ്റം എന്നിവയെല്ലാം ഇതിന് കാരണമാകുന്നുണ്ട്. ഈ ജൈവവൈവിധ്യ മേഖലകളെ തിരിച്ചുപിടിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനും പ്രാദേശിക തലത്തിൽ ഇനി നമുക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ ഇവയാണ്: പഞ്ചായത്തിലെ ബയോഡൈവേഴ്സിറ്റി മാനേജ്മെന്റ് കമ്മിറ്റി പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുകയും, നിലവിലെ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ കൃത്യമായ കണക്കെടുപ്പ് നടത്തി പീപ്പിൾസ് ബയോഡൈവേഴ്സിറ്റി രജിസ്റ്റർ പുതുക്കുകയും വേണം. ഇതിലൂടെ ഏതൊക്കെ മേഖലകളാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭീഷണിയിലുള്ളതെന്ന് കണ്ടെത്താനും കഴിയും. കൈതകൾ, ആറ്റുവഞ്ചി, രാമച്ചം തുടങ്ങിയ നദീതീര സസ്യങ്ങൾ വച്ചുപിടിപ്പിച്ച് തീരമിടിച്ചിൽ തടയാനും മുളകൾ പോലുള്ളവ ഉപയോഗിച്ച് ജൈവവേലികൾ തീർക്കാനും സാധിക്കും.
നദികളിലേക്കും തോടുകളിലേക്കും തണ്ണീർത്തടങ്ങളിലേക്കും മലിനജലവും പ്ലാസ്റ്റിക്കും ഒഴുകിയെത്തുന്നത് തടയാൻ കർശനമായ ലിക്വിഡ്-സോളിഡ് വേസ്റ്റ് മാനേജ്മെന്റ് സംവിധാനം വാർഡുതലത്തിൽ നടപ്പിലാക്കണം. അവശേഷിക്കുന്ന തണ്ണീർത്തടങ്ങളും കാവുകളും കണ്ടെത്തി അവയെ ‘സംരക്ഷിത ജൈവമേഖലകൾ’ ആയി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും, നെൽവയലുകളും തണ്ണീർത്തടങ്ങളും നികത്തുന്നത് തടയാൻ ജനകീയ നിരീക്ഷണ സമിതികളെ ഉപയോഗിക്കുകയും വേണം. സ്കൂൾ-കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥികളെയും യുവജനങ്ങളേയും പങ്കാളികളാക്കി ഒരു പ്രാദേശിക ജൈവവൈവിധ്യ പഠനകേന്ദ്രം അല്ലെങ്കിൽ ഏജൻസി രൂപീകരിക്കുകയും, നദീതീരത്തെ പക്ഷികൾ, മത്സ്യങ്ങൾ, സസ്യങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് നിരന്തരമായ പഠനങ്ങളും ഡോക്യുമെന്റേഷനുകളും നടത്തുകയും ചെയ്യണം. ഇത് നിയമപരമായ പോരാട്ടങ്ങൾക്കും പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള സർക്കാർ ഫണ്ടുകൾ ലഭിക്കുന്നതിനും രേഖയായി ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതിയെ പരിസ്ഥിതി പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി (ഉദാഹരണത്തിന്: തോടുകൾ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കൽ, വൃക്ഷത്തൈകൾ നടൽ) യോജിപ്പിക്കണം. പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിനെതിരെയും കൈയേറ്റങ്ങൾക്കെതിരെയും വിവരവകാശ നിയമങ്ങളും ഹരിത ട്രൈബ്യൂണലും ഉപയോഗിച്ച് നിയമപരമായ പ്രതിരോധം തീർക്കണം. അധികൃതർ, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ, ജനപ്രതിനിധികൾ എന്നിവരെ ഒരുമിച്ച് നിർത്തിക്കൊണ്ടുള്ള ഒരു ‘ജനകീയ മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ’ തയ്യാറാക്കുകയാണ് ഇതിനുള്ള ആദ്യപടി. ഇങ്ങനെയുള്ള പ്രവർത്തനം കൊണ്ട് നമുക്ക് ജൈവ വൈവിധ്യ മേഖലയെ വീണ്ടെടുക്കാം.
Summary: Kerala’s biodiversity, particularly its rivers and wetlands, faces severe threats from urbanization and pollution. Drawing inspiration from the ‘Chaliyar Model,’ which emphasizes community participation in river rejuvenation, fish protection, and organic waste management, the state must implement a ‘People’s Master Plan.’ This includes updating biodiversity registers, protecting local water bodies, leveraging youth-led documentation, and enforcing legal protections against encroachments to restore and preserve our natural heritage.
