വാഷിങ്ടൺ: നമ്മുടെ ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലുള്ള അതിഭീമൻ ബ്ലാക്ക് ഹോളിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് ഒഴുകുന്ന വാതക പ്രവാഹം (വിൻഡ്) ആദ്യമായി നേരിട്ട് കണ്ടെത്തിയതായി ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ പ്രഖ്യാപിച്ചു (Wind from Milky Way’s Black Holep). പതിറ്റാണ്ടുകളായി ശാസ്ത്രലോകം അന്വേഷിച്ചിരുന്ന ഈ പ്രതിഭാസം ഒടുവിൽ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടത് പുതിയ നിരീക്ഷണ പഠനങ്ങളിലൂടെയാണ്. ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലുള്ള “സജിറ്റേറിയസ് എ*” (Sagittarius A*) എന്ന സൂപ്പർമാസീവ് ബ്ലാക്ക് ഹോളിനോട് ചേർന്നുള്ള പ്രദേശം നിരീക്ഷിച്ചപ്പോഴാണ് ഈ കണ്ടെത്തൽ. ചിലിയിലെ അറ്റകാമ ലാർജ് മില്ലിമീറ്റർ/സബ്മില്ലിമീറ്റർ അറേ (ALMA) ടെലിസ്കോപ്പിന്റെയും നാസയുടെ ചന്ദ്ര എക്സ്-റേ നിരീക്ഷണകേന്ദ്രത്തിന്റെയും വിവരങ്ങൾ സംയോജിപ്പിച്ചാണ് പഠനം നടത്തിയത്.
ബ്ലാക്ക് ഹോളിന് സമീപം ചൂടേറിയ വൈദ്യുത ചാർജ് നേടിയ വാതകങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു വമ്പൻ കോണാകൃതിയിലുള്ള ശൂന്യപ്രദേശം ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി. ഈ പ്രദേശം രൂപപ്പെട്ടത് ബ്ലാക്ക് ഹോളിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് വീശുന്ന വാതക പ്രവാഹം മൂലമാണെന്നാണ് നിഗമനം. നേരത്തെ അവിടെ നിലനിന്നിരുന്ന തണുത്ത വാതകങ്ങളെ ഈ പ്രവാഹം നീക്കം ചെയ്യുകയോ ചൂടാക്കുകയോ ചെയ്തതായും പഠനം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഏകദേശം 40 ലക്ഷം സൂര്യന്മാരുടെ പിണ്ഡത്തിന് തുല്യമായ ഭാരമുള്ള സജിറ്റേറിയസ് എ*, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 26,000 പ്രകാശവർഷം അകലെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മറ്റ് ഗാലക്സികളിലെ ചില സൂപ്പർമാസീവ് ബ്ലാക്ക് ഹോളുകളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇത് ഇപ്പോൾ താരതമ്യേന ശാന്തമായ ഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്.
പഠനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ഗവേഷകരിൽ ഒരാളായ ലീന മർച്ചിക്കോവയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ബ്ലാക്ക് ഹോളുകളിൽ നിന്ന് ഇത്തരം വാതക പ്രവാഹങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പേ പ്രവചിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ നമ്മുടെ ഗാലക്സിയിലെ കേന്ദ്ര ബ്ലാക്ക് ഹോളിൽ നിന്നുള്ള തെളിവ് ഇതുവരെ ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. കണ്ടെത്തിയ കോണാകൃതിയിലുള്ള ശൂന്യപ്രദേശത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗം ബ്ലാക്ക് ഹോളിന് തൊട്ടടുത്താണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇത് കുറഞ്ഞത് 6.5 പ്രകാശവർഷമെങ്കിലും നീളമുള്ളതാകാമെന്നാണ് ഗവേഷകരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
ഗവേഷണ സംഘത്തിലെ മറ്റൊരു അംഗമായ മാർക്ക് ഗോർസ്കി ഈ വാതക പ്രവാഹത്തെ ഭൂമിയിലെ ഒരു മൃദുകാറ്റിനോടാണ് ഉപമിച്ചത്. മറ്റ് ഗാലക്സികളിലെ ബ്ലാക്ക് ഹോളുകളിൽ കാണപ്പെടുന്ന അതിശക്തമായ കൊടുങ്കാറ്റ് പോലുള്ള പ്രവാഹങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ സജിറ്റേറിയസ് എ* ഇപ്പോൾ വളരെ ശാന്തമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ബ്ലാക്ക് ഹോളിലേക്ക് വാതകങ്ങളും മറ്റ് വസ്തുക്കളും വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവ അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന ഊർജവും മർദ്ദവും മൂലം വസ്തുക്കളുടെ ഒരു ഭാഗം വീണ്ടും പുറത്തേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു. ഈ പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന വാതകങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്ന ‘വിൻഡ്’.
ഗവേഷകർ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ജെറ്റുകളും വിൻഡുകളും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസം അവയുടെ ആകൃതിയിലാണ്. ജെറ്റുകൾ ഇടുങ്ങിയ കിരണരൂപത്തിൽ ദൂരത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, വിൻഡുകൾ വിശാലമായി പരന്നുകൊണ്ടാണ് വ്യാപിക്കുന്നത്. ലേസർ ലൈറ്റും ടോർച്ച് ലൈറ്റും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തോട് ഇതിനെ ഉപമിക്കാമെന്നാണ് വിശദീകരണം. ഈ കണ്ടെത്തൽ ബ്ലാക്ക് ഹോളുകളുടെ പ്രവർത്തനരീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾക്ക് പുതിയ ദിശ നൽകുന്നതോടൊപ്പം, ക്ഷീരപഥത്തിന്റെ കേന്ദ്രഭാഗത്തെ ഭൗതിക സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണയും കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കുമെന്നാണ് ഗവേഷകരുടെ പ്രതീക്ഷ.
Summary: Astronomers have detected a wind flowing from Sagittarius A*, the supermassive black hole at the center of the Milky Way, ending a decades-long search. The newly discovered outflow appears to be a gentle breeze that has carved a massive cone-shaped cavity in surrounding space.
