ടെഹ്റാൻ: നാലര പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി ഇറാന്റെ ദിശ നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന ആയത്തുല്ല അലി ഖമേനിയുടെ വധം ഇറാനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ചരിത്രപരമായ ഒരു വഴിത്തിരിവാണ്. 1989 മുതൽ 35 വർഷക്കാലം രാജ്യത്തിന്റെ സർവ്വ അധികാരങ്ങളും കയ്യാളിയിരുന്ന ഖമേനിയുടെ മരണം, ഇറാനെ ഇനിയെങ്ങോട്ട് നയിക്കും എന്ന വലിയ ചോദ്യമാണ് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ഉയർത്തുന്നത്.(End of Khamenei era in Iran, country in shock)
1939-ൽ മഷാദിലെ ഒരു പുരോഹിത കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച അലി ഖമേനി, ചെറുപ്പത്തിലേ ഇസ്ലാമിക ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ പാണ്ഡിത്യം നേടി. ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തിന്റെ ശില്പിയായ ആയത്തുല്ല റൂഹൊള്ള ഖൊമേനിയുടെ അടുത്ത അനുയായിയായാണ് അദ്ദേഹം വളർന്നത്. ഷാ ഭരണകൂടത്തിനെതിരായ സമരങ്ങളിൽ നിരവധി തവണ ജയിൽവാസം അനുഭവിച്ചു.
1981 മുതൽ 1989 വരെ ഇറാന്റെ പ്രസിഡന്റായി. 1981-ൽ നടന്ന വധശ്രമത്തിൽ വലതുകൈ ഭാഗികമായി തളർന്നുവെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം തളർന്നില്ല. 1989-ൽ റൂഹൊള്ള ഖൊമേനിയുടെ മരണശേഷം ‘അസംബ്ലി ഓഫ് എക്സ്പെർട്സ്’ അദ്ദേഹത്തെ പരമോന്നത നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.
ഇറാന്റെ ഭരണഘടന അനുസരിച്ച് പ്രസിഡന്റിനും മുകളിലാണ് പരമോന്നത നേതാവിന്റെ സ്ഥാനം. കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് ആയി സായുധ സേനയുടെ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണം അദ്ദേഹത്തിനായിരുന്നു. ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതികളിൽ അവസാന വാക്കും അദ്ദേഹത്തിനായിരുന്നു. ജുഡീഷ്യറി, ഇന്റലിജൻസ്, സ്റ്റേറ്റ് മീഡിയ, ഐആർജിസി എന്നിവ ഖമേനിയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു.
മുഹമ്മദ് ഖതാമി മുതൽ ഹസൻ റൂഹാനി വരെയുള്ള പ്രസിഡന്റുമാർ ഭരണാധികാരികളായപ്പോഴും ഖമേനി തന്റെ ‘ഉരുക്കുമുഷ്ടി’ ഉപയോഗിച്ച് രാജ്യത്തെ നയിച്ചു. 2009-ലെ ‘ഗ്രീൻ മൂവ്മെന്റ്’ പ്രതിഷേധങ്ങളെ അദ്ദേഹം കർശനമായി അടിച്ചമർത്തി. വിദേശനയത്തിൽ ഇസ്രായേലിനോടുള്ള കടുത്ത ശത്രുതയും, ലെബനൻ, സിറിയ, യമൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇറാന്റെ സ്വാധീനം ഉറപ്പിക്കുന്നതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്തെ പ്രധാന നയങ്ങളായിരുന്നു.
അമേരിക്ക ആണവ കരാറിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയെ ‘പ്രതിരോധ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ’ എന്ന ആശയത്തിലൂടെ നേരിടാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. എങ്കിലും അവസാന കാലങ്ങളിൽ കടുത്ത വിലക്കയറ്റവും ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും ഖമേനി ഭരണകൂടത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. ഖമേനിയുടെ പിൻഗാമിയായി ആര് വരും എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും ഇറാന്റെ ഭാവി. വീണ്ടും അമേരിക്കൻ ആശ്രിതത്വത്തിലേക്ക് രാജ്യം മടങ്ങുമോ, അതോ അതിശക്തമായ സൈനിക തിരിച്ചടികളുമായി ഇറാൻ പുതിയ പാത തേടുമോ എന്നത് പ്രവചനാതീതമാണ്. ആണവ പദ്ധതിയുടെ ഭാവിയും ഇറാന്റെ സുരക്ഷാ കൗൺസിലിന് മുന്നിലുള്ള വലിയ ചോദ്യചിഹ്നമാണ്.
