മണിപ്പൂരിന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പാണ് ലോക്താക് തടാകം. വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധജലതടാകമാണ് ലോക്താക് തടാകം പ്രകൃതിയുടെ അത്ഭുതകരമായ കലാസൃഷ്ടിയാണ്. ഈ മനോഹരമായ തടാകത്തിന് മുകളിലായി പച്ചപ്പ് പുതച്ച മറ്റൊരു ലോകമുണ്ട്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഓരോ കണികയും അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കുന്ന അത്ഭുത ലോകം - ഇതാണ് കെയ്ബുൾ ലംജാവോ നാഷണൽ പാർക്ക് (Keibul Lamjao National Park). ലോകത്ത് മറ്റൊരിടത്തും കാണാൻ കഴിയാത്ത ഒരു പ്രത്യേകത ഇവിടെയുണ്ട്. മാന്ത്രികക്കരകൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവിടം വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്ന ലോകത്തിലെ ഏക ദേശീയോദ്യാനമാണ്. ഒരു വശത്ത് തടാകത്തിന്റെ നീലിമയും മറുവശത്ത് ഒഴുകിനടക്കുന്ന പച്ചപ്പും ചേർന്ന് ഈ പ്രദേശത്തെ ഒരു സ്വപ്നഭൂമിയാക്കി മാറ്റുന്നു.
ഒഴുകുന്ന തുരുത്തുകളുടെ രഹസ്യം
കെയ്ബുൾ ലംജാവോയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത അവിടുത്തെ 'ഫുംഡികളാണ്' (Phumdis). മണ്ണും ചീഞ്ഞഴുകിയ സസ്യഭാഗങ്ങളും ജൈവവസ്തുക്കളും ഒത്തുചേർന്ന് രൂപപ്പെട്ട കട്ടിയുള്ള പായലുകളാണ് ഇവ. വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ കിലോമീറ്ററുകളോളം വ്യാപിച്ച് കിടക്കുന്ന ഈ പുൽമേടുകൾക്ക് മനുഷ്യന്റെയോ മൃഗങ്ങളുടെയോ ഭാരം താങ്ങാനുള്ള കരുത്തുണ്ട്. ലോക്താക് തടാകത്തിലെ ഈ ഫുംഡികൾക്ക് മുകളിലാണ് മനുഷ്യർ വീടുകൾ വെച്ച് താമസിക്കുന്നതും മത്സ്യബന്ധനം നടത്തുന്നതും. കാറ്റിന്റെ ഗതിക്കനുസരിച്ച് ഇവ തടാകത്തിൽ സ്ഥാനം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും എന്നതാണ് കൗതുകം.
ഈ ദേശീയോദ്യാനം നിലനിൽക്കുന്നത് തന്നെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും അപൂർവ്വമായമാനിനെ സങ്കായ് (Sangai Deer) സംരക്ഷിക്കാനാണ്. മണിപ്പൂരിന്റെ സംസ്ഥാന മൃഗമായ സങ്കായ് മാനുകൾ ഇന്ന് ലോകത്ത് അവശേഷിക്കുന്നത് ഈ ഒഴുകുന്ന തുരുത്തുകളിൽ മാത്രമാണ്. സ്പോഞ്ച് പോലെ മൃദുവായ ഫുംഡികൾക്ക് മുകളിലൂടെ വളരെ കരുതലോടെയാണ് ഇവ നടക്കുന്നത്. ഈ നടത്തം കണ്ടാൽ ഇവ നൃത്തം ചെയ്യുകയാണെന്ന് തോന്നും, അതുകൊണ്ടാണ് സങ്കായ് മാനുകളെ 'നൃത്തം ചെയ്യുന്ന മാനുകൾ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
ഏകദേശം 40 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഈ നാഷണൽ പാർക്ക് അനേകം സസ്യജാലങ്ങളുടെയും പക്ഷിമൃഗാദികളുടെയും വാസസ്ഥലമാണ്. തടാകത്തിലെ ശുദ്ധജലവും ഫുംഡികളിലെ സമൃദ്ധമായ പുല്ലും ഇവിടെയുള്ള ജൈവവ്യവസ്ഥയെ നിലനിർത്തുന്നു. ദേശാടന പക്ഷികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ഇടം കൂടിയാണിവിടം. തടാകത്തിന് നടുവിൽ മുളയും പുല്ലും ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ഫുംഷാങ് എന്ന കുടിലുകളിൽ വസിക്കുന്ന മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ പ്രകൃതിയുമായി ഇണങ്ങി ജീവിക്കുന്നതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്.
പ്രകൃതിയുടെ ഈ വിസ്മയം ഇന്ന് വലിയ ഭീഷണികളെ നേരിടുന്നുണ്ട്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും തടാകത്തിലെ ജലനിരപ്പിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളും ഫുംഡികളുടെ സ്വാഭാവികമായ നാശത്തിന് കാരണമാകുന്നു. സങ്കായ് മാനുകളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി കർശനമായ നിയമങ്ങളും ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികളും സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. ഈ ലോകമഹാത്ഭുതം വരുംതലമുറയ്ക്കായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ടത് മനുഷ്യരാശിയുടെ കടമയാണ്.
ലോക്താക് തടാകത്തിലെ ഈ ഒഴുകുന്ന വനം കേവലം ഒരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതിയുടെ അതിജീവനത്തിന്റെ അടയാളമാണ്. ജലത്തിന് മുകളിൽ ഒരു കാട് എങ്ങനെ വളരുന്നുവെന്നും അവിടെ ഒരു വംശം എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്നും കാണിച്ചുതരുന്ന കെയ്ബുൾ ലംജാവോ, പ്രകൃതി സ്നേഹികൾക്ക് എന്നും ഒരു വിസ്മയമായി തുടരുന്നു. മണിപ്പൂരിലെത്തിയാൽ ഈ ഒഴുകുന്ന അത്ഭുതം കാണാതെ ഒരാൾക്കും മടങ്ങാനാവില്ല.
Keibul Lamjao National Park in Manipur is the world’s only floating national park, characterized by unique vegetation islands known as "Phumdis" that float on Loktak Lake. This extraordinary ecosystem serves as the last natural refuge for the critically endangered Sangai, also famously called the "Dancing Deer." The park is a vital environmental treasure that showcases a rare symbiotic relationship between local fishing communities and a shifting, water-based landscape.