പശ്ചിമേഷ്യയിൽ അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും നടത്തുന്ന സൈനിക നീക്കങ്ങൾക്ക് ഇറാൻ തിരിച്ചടി നൽകുന്നതോടെ ആഗോളതലത്തിൽ എണ്ണവില കുതിച്ചുയരുകയാണ്. എന്നാൽ, പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് എണ്ണ വ്യാപാരത്തിനായി ഇസ്രായേലും ഇറാനും കൈകോർത്ത ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു എന്നത് ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ വിശ്വസിക്കാൻ പ്രയാസകരമായേക്കാം (Iran Israel Secret Oil Pipeline). 1960-കളുടെ അവസാനത്തിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും ചേർന്ന് അതീവ രഹസ്യമായി നിർമ്മിച്ച 254 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള എണ്ണ പൈപ്പ്ലൈനിന്റെ ചരിത്രം, ശത്രുതയ്ക്ക് മുൻപുള്ള അവരുടെ സൗഹൃദത്തിന്റെ അടയാളമാണ്.
1967-ലെ ആറുദിന യുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് ഈജിപ്ത് സൂയസ് കനാൽ അടച്ചുപൂട്ടിയതോടെയാണ് ബദൽ മാർഗ്ഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഇസ്രായേൽ ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങിയത്. ഇതേസമയം, തങ്ങളുടെ എണ്ണ യൂറോപ്പിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ ഇറാനും പുതിയൊരു വഴി ആവശ്യമായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ചെങ്കടലിലെ എയ്ലാത്ത് തുറമുഖത്തെയും മെഡിറ്ററേനിയൻ കടലിലെ അഷ്കെലോൺ തുറമുഖത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പൈപ്പ്ലൈൻ നിർമ്മിക്കാൻ ഇരുരാജ്യങ്ങളും സംയുക്ത സംരംഭം ആരംഭിച്ചത്. അറബ് രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതിഷേധം ഭയന്ന് ലിച്ചെൻസ്റ്റീൻ, പനാമ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലെ കടലാസ് കമ്പനികൾ വഴിയാണ് ഈ ഇടപാടുകൾ നടത്തിയിരുന്നത്.
പേർഷ്യൻ ഗൾഫിൽ നിന്ന് എണ്ണയുമായി പുറപ്പെടുന്ന ടാങ്കറുകൾ ജിബ്രാൾട്ടറിലേക്കാണ് പോകുന്നതെന്ന് അധികൃതരെ അറിയിക്കുമെങ്കിലും, അവ രഹസ്യമായി എയ്ലാത്തിൽ എത്തി എണ്ണ ഇറക്കുകയായിരുന്നു പതിവ്. 1979-ലെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവം വരെ ഈ രഹസ്യ വ്യാപാരം സുഗമമായി നടന്നു. എന്നാൽ വിപ്ലവത്തിന് ശേഷം ഇറാനിലെ പുതിയ ഭരണകൂടം ഇസ്രായേലുമായുള്ള ബന്ധം അവസാനിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് ഈ പൈപ്പ്ലൈൻ ഇസ്രായേൽ ദേശസാത്കരിക്കുകയും അതിന്റെ നിയന്ത്രണം പൂർണ്ണമായും ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇന്ന് ഇസ്രായേലിന്റെ ഊർജ്ജ ആവശ്യങ്ങളുടെ 75 ശതമാനവും നിറവേറ്റുന്നത് ‘യൂറോപ്പ് ഏഷ്യ പൈപ്പ്ലൈൻ കമ്പനി’ (EAPC) നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഈ പൈപ്പ്ലൈൻ വഴിയാണ്.
പൈപ്പ്ലൈനിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തെ ചൊല്ലിയും വിതരണം ചെയ്ത എണ്ണയുടെ പണം ലഭിക്കാത്തതിനെ ചൊല്ലിയും ഇറാൻ അന്താരാഷ്ട്ര കോടതിയിൽ നിന്ന് ഇസ്രായേലിനെതിരെ അനുകൂല വിധി സമ്പാദിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇറാനെ ശത്രുരാജ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുള്ളതിനാൽ ഈ തുക നൽകാൻ കഴിയില്ലെന്ന നിലപാടിലാണ് ഇസ്രായേൽ. ഒരു കാലത്ത് സൗഹൃദത്തിന്റെ പാലമായിരുന്ന ഈ പൈപ്പ്ലൈൻ ഇന്ന് ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നിയമപോരാട്ടങ്ങളുടെയും പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
Summary: In the late 1960s, Israel and Iran operated a secret joint venture to transport Iranian oil via a 254-km pipeline connecting the Red Sea and the Mediterranean. This partnership thrived for a decade until the 1979 Islamic Revolution, after which Israel nationalized the infrastructure.
