ടെഹ്റാൻ: ഇറാനിൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെത്തുടന്നെ ബാധിക്കുന്ന തരത്തിൽ ജനകീയ പ്രതിഷേധം വ്യാപിക്കുന്നു (Iran unrest). ഇറാനിയൻ കറൻസിയായ 'റിയാലിന്റെ' മൂല്യം കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞതും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുമാണ് പുതിയ സമരങ്ങൾക്ക് തിരികൊളുത്തിയത്. കഴിഞ്ഞ മാസം ടെഹ്റാനിലെ ഗ്രാൻഡ് ബസാറിലെ വ്യാപാരികൾ ആരംഭിച്ച പ്രതിഷേധം ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തെ 31 പ്രവിശ്യകളിലേക്കും വ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണ്. 2022-ലെ മഹ്സ അമിനി വധത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഇതാദ്യമായാണ് ഇത്രയും വലിയൊരു ജനകീയ പ്രക്ഷോഭം ഇറാൻ നേരിടുന്നത്.
പുതിയ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ യുവാക്കളാണ് മുൻനിരയിലുള്ളത്. ഇറാൻ പിന്തുടരുന്ന വിദേശനയവും സായുധ ഗ്രൂപ്പുകൾക്കുള്ള പിന്തുണയും സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതത്തെ ദുസ്സഹമാക്കുന്നു എന്നതാണ് സമരക്കാരുടെ പ്രധാന പരാതി. "ഞങ്ങൾക്ക് സമാധാനപരമായ സാധാരണ ജീവിതം മതി, ആണവ പദ്ധതിയോ അമേരിക്കയോടുള്ള ശത്രുതയോ അല്ല ഞങ്ങളുടെ മുൻഗണന" എന്ന് പ്രക്ഷോഭത്തിൽ പങ്കുചേരുന്ന യുവതലമുറ വ്യക്തമാക്കുന്നു. റിയാലിന്റെ തകർച്ചയേക്കാൾ ഉപരി ഭരണകൂടത്തിലുള്ള വിശ്വാസമാണ് തകർന്നതെന്ന് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു.
പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ ഭരണകൂടം ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അത് എത്രത്തോളം ഫലപ്രദമാകുമെന്ന് കണ്ടറിയണം. ഇതുവരെ നടന്ന സംഘർഷങ്ങളിൽ 34 പ്രക്ഷോഭകരും 4 സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരും കൊല്ലപ്പെട്ടതായാണ് റിപ്പോർട്ട്. ഗാസയിലെയും ലെബനനിലെയും സംഘർഷങ്ങളിൽ ഇറാൻ ഇടപെടുന്നതിനെതിരെ "ഗാസയല്ല, ലെബനനല്ല, എന്റെ ജീവിതം ഇറാനുവേണ്ടി" എന്ന മുദ്രാവാക്യമാണ് തെരുവുകളിൽ മുഴങ്ങുന്നത്. ഇസ്രായേലിന്റെ ആക്രമണങ്ങളിൽ ഇറാന്റെ പ്രാദേശിക സഖ്യശക്തികൾ ദുർബലമായതും സിറിയയിൽ ബഷർ അൽ അസദിന്റെ പതനവും ഇറാനിയൻ ഭരണകൂടത്തെ കൂടുതൽ പ്രതിരോധത്തിലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
The Islamic Republic of Iran is facing a severe legitimacy crisis as anti-government protests spread to all 31 provinces, triggered by a collapsing economy and the sharp devaluation of the rial. Unlike previous movements, these protests are driven by young men frustrated with the clerical establishment's focus on nuclear programs and regional proxy wars instead of domestic welfare. With dozens killed and thousands arrested, analysts suggest that the gap between the revolutionary ideology of the aging leadership and the aspirations of the younger generation has become unbridgeable.