സിഖ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ധീരമായ അധ്യായങ്ങളിലൊന്നാണ് മഹാറാണി ജിന്ദ് കൗറിന്റേത്. ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തിനെതിരെ സന്ധിയില്ലാതെ പോരാടിയ, 'പഞ്ചാബിലെ സിംഹത്തിന്റെ' പ്രിയ പത്നിയുടെയും മകനെയും രാജ്യത്തെയും സംരക്ഷിക്കാൻ ജീവിതം ഉഴിഞ്ഞുവെച്ച ഒരു അമ്മയുടെയും കഥയാണിത്.(Maharani Jind Kaur, the last queen of Punjab)
1817-ൽ ഇന്നത്തെ പാകിസ്ഥാനിലെ ഗുജ്റൻവാലയിലാണ് ജിന്ദ് കൗർ ജനിച്ചത്. രഞ്ജിത് സിംഗിന്റെ കൊട്ടാരത്തിലെ ജീവനക്കാരനായിരുന്ന മന്ന സിംഗ് ഔലാഖിന്റെ മകളായിരുന്നു അവൾ. ജിന്ദിന്റെ അസാമാന്യ സൗന്ദര്യത്തെയും ബുദ്ധിശക്തിയെയും കുറിച്ചറിഞ്ഞ മഹാരാജ രഞ്ജിത് സിംഗ് 1835-ൽ അവളെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഇളയ പത്നിയായിരുന്നു ജിന്ദ്. 1838-ൽ അവർക്ക് ദുലീപ് സിംഗ് എന്ന മകൻ ജനിച്ചു. എന്നാൽ ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം മഹാരാജാവ് അന്തരിച്ചതോടെ പഞ്ചാബിന്റെയും ജിന്ദിന്റെയും വിധി മാറിമറിഞ്ഞു.
കൊട്ടാരക്കളികളും അധികാരത്തിന്റെ ഭാരവും
മഹാരാജാവിന്റെ മരണശേഷം സിഖ് സാമ്രാജ്യം ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങളാൽ തകർന്നു. തുടർച്ചയായ കൊലപാതകങ്ങൾക്കും അധികാര തർക്കങ്ങൾക്കും ഒടുവിൽ, 1843-ൽ വെറും അഞ്ചു വയസ്സുകാരനായ ദുലീപ് സിംഗിനെ രാജാവായി വാഴിച്ചു. മകന് വേണ്ടി ഭരണചക്രം കയ്യിലെടുത്ത ജിന്ദ് കൗർ 'റീജന്റ്' ആയി മാറി. അന്തഃപുരത്തിന്റെ മറ നീക്കി പുറത്തുവന്ന റാണി, സൈന്യത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുകയും ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ നേരിട്ട് ഇടപെടുകയും ചെയ്തു. ഒരു സ്ത്രീ അധികാരം കയ്യാളുന്നത് ബ്രിട്ടീഷുകാരെയും ചില സിഖ് പ്രഭുക്കന്മാരെയും ചൊടിപ്പിച്ചു.
ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശവും വഞ്ചനയും
പഞ്ചാബിന്റെ സമ്പത്തിലും തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനത്തിലും കണ്ണുവെച്ച ബ്രിട്ടീഷുകാർ ജിന്ദ് കൗറിനെ ഒരു വലിയ ഭീഷണിയായി കണ്ടു. അവർ അവളെ "പഞ്ചാബിലെ മെസ്സലീന" എന്ന് വിളിച്ച് അധിക്ഷേപിച്ചു. 1845-ലെ ഒന്നാം ആംഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധത്തിൽ സിഖ് സൈന്യം പരാജയപ്പെട്ടതോടെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ പഞ്ചാബിൽ പിടിമുറുക്കി.
വഞ്ചനയിലൂടെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ റാണിയെ മകനിൽ നിന്ന് അകറ്റി. ദുലീപ് സിംഗിനെ ക്രിസ്തുമതത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയും ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് നാടുകടത്തുകയും ചെയ്തു. റാണിയെ ലാഹോറിലെ കോട്ടയിൽ തടവിലാക്കി. പിന്നീട് വാരണാസിയിലെ ചുനാർ കോട്ടയിലേക്ക് മാറ്റി.
സാഹസികമായ രക്ഷപ്പെടലും നേപ്പാളിലെ പ്രവാസവും
കോട്ടയിലെ തടവറയിൽ ഒതുങ്ങാൻ ജിന്ദ് കൗർ തയ്യാറായിരുന്നില്ല. 1849-ൽ ഒരു വേലക്കാരിയുടെ വേഷം ധരിച്ച് അവൾ തടവുചാടി. കാടുകളും പുഴകളും താണ്ടി നൂറുകണക്കിന് മൈലുകൾ സഞ്ചരിച്ച് അവൾ നേപ്പാളിലെത്തി. അവിടുത്തെ രാജാവ് അവൾക്ക് അഭയം നൽകി. അവിടെയിരുന്നും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ വിപ്ലവം നയിക്കാൻ അവൾ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. പക്ഷേ, ഒറ്റപ്പെട്ട പോരാട്ടം വിജയിച്ചില്ല.
കണ്ണീരും പുനസ്സമാഗമവും
13 വർഷത്തോളം നീണ്ട വേർപാടിന് ശേഷം 1861-ൽ കൊൽക്കത്തയിൽ വെച്ച് ജിന്ദ് കൗർ തന്റെ മകൻ ദുലീപ് സിംഗിനെ വീണ്ടും കണ്ടു. ഇംഗ്ലീഷ് വേഷം ധരിച്ച, തന്റെ പൈതൃകം മറന്നുപോയ മകനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ അമ്മയുടെ ഹൃദയം തകർന്നു. പിന്നീട് ദുലീപിനൊപ്പം അവൾ ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് പോയി. മകന് തന്റെ പൂർവ്വികരെക്കുറിച്ചും നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ സാമ്രാജ്യത്തെക്കുറിച്ചും അവൾ പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. പ്രശസ്തമായ കോഹിനൂർ വജ്രം ബ്രിട്ടീഷുകാർ തട്ടിയെടുത്തതാണെന്നും അത് പഞ്ചാബിന്റേതാണെന്നും അവൾ അവനെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
1863-ൽ ലണ്ടനിൽ വെച്ച് തന്റെ 46-ാം വയസ്സിൽ ആ വീരനായിക അന്തരിച്ചു. മകനെ തന്റെ വേരുകളിലേക്ക് മടക്കിക്കൊണ്ടുവന്നു എന്നതായിരുന്നു ആ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന വിജയം. കൊളോണിയലിസത്തിനെതിരെ ഇന്ത്യയിലെ സ്ത്രീശക്തിയുടെ പ്രതീകമായിരുന്നു ജിന്ദ് കൗർ. വെറുമൊരു റാണിയായിട്ടല്ല, മറിച്ച് തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിന് വേണ്ടി അവസാന ശ്വാസം വരെ പോരാടിയ വിപ്ലവകാരിയായിട്ടാണ് ചരിത്രം അവളെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്.
Summary
Maharani Jind Kaur (1817–1863), popularly known as Rani Jindan, was the youngest wife of Maharaja Ranjit Singh, the founder of the Sikh Empire. She is remembered as one of the most formidable and courageous figures in Indian history, often referred to as "the last queen of Punjab."