പൂനെ: ഇന്ത്യയിലെ അടിസ്ഥാന പരിസ്ഥിതി പഠനങ്ങൾക്കും ജനകീയ പരിസ്ഥിതി പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കും ദിശാബോധം നൽകിയ പ്രശസ്ത ശാസ്ത്രജ്ഞൻ മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ (83) അന്തരിച്ചു. അസുഖത്തെ തുടർന്ന് ചികിത്സയിലായിരുന്ന അദ്ദേഹം ബുധനാഴ്ച രാത്രി പൂനെയിലെ വസതിയിലായിരുന്നു അന്തരിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ സിദ്ധാർത്ഥ ഗാഡ്ഗിൽ മരണവിവരം സ്ഥിരീകരിച്ചു.(Environmental scientist Madhav Gadgil passes away)
പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ ചരിത്രത്തിൽ മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ എന്ന പേര് അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടത് അദ്ദേഹം അധ്യക്ഷനായ പശ്ചിമഘട്ട പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ധ സമിതി (WGEEP) സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിലൂടെയാണ്. 2011-ൽ സമർപ്പിച്ച ഈ റിപ്പോർട്ട്, പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ 75 ശതമാനവും പരിസ്ഥിതി ലോല മേഖലയായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്തു. അശാസ്ത്രീയമായ വികസനം വൻ ദുരന്തങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കുമെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പ് പിൽക്കാലത്ത് കേരളമുൾപ്പെടെയുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങൾ നേരിട്ട പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഏറെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു. 2024-ലെ വയനാട് ഉരുൾപൊട്ടൽ ദുരന്തം ഗാഡ്ഗിൽ റിപ്പോർട്ടിലെ ശുപാർശകൾ അവഗണിച്ചതിന്റെ ഫലമാണെന്ന വാദം സജീവമായി നിലനിൽക്കുന്നു.
ആറ് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട ശാസ്ത്രജീവിതത്തിൽ എന്നും ഒരു 'ജനപക്ഷ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ' ആയിട്ടാണ് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടത്. ആദിവാസികൾ, കർഷകർ, മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ എന്നിവരുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി നിലകൊണ്ട അദ്ദേഹം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിൽ താഴെത്തട്ടിലുള്ള ജനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം അനിവാര്യമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു. 2024-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ പരിസ്ഥിതി പ്രോഗ്രാം (UNEP) അദ്ദേഹത്തെ 'ചാമ്പ്യൻസ് ഓഫ് ദി എർത്ത്' ആയി തെരഞ്ഞെടുത്ത് ആദരിച്ചിരുന്നു.
1942-ൽ പൂനെയിൽ ജനിച്ച മാധവ് ബാല്യം മുതൽക്കേ പ്രകൃതി നിരീക്ഷണത്തിൽ തൽപ്പരനായിരുന്നു. ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്നാണ് അദ്ദേഹം പിഎച്ച്ഡി നേടിയത്. കൃഷിയിടങ്ങളിലും വനമേഖലകളിലും പക്ഷികളെയും സസ്യങ്ങളെയും നിരീക്ഷിച്ച് വളർന്ന ആ കൗതുകമാണ് പിൽക്കാലത്ത് ഇന്ത്യ കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രജ്ഞനായി അദ്ദേഹത്തെ മാറ്റിയത്. പത്മഭൂഷൺ, പത്മശ്രീ തുടങ്ങി നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ നൽകി രാജ്യം അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മാധവ് ഗാഡ്ഗിലിന്റെ വിയോഗം ഇന്ത്യയിലെ പരിസ്ഥിതി പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് നികത്താനാവാത്ത നഷ്ടമാണ്.